Hoelang is een boek.

In Nederlandse, maar ook internationale, groepen die schrijvers met elkaar verbinden, blijft dit een vraag die regelmatig terugkomt: hoe lang moet mijn boek zijn? En in het verlengde daarvan, hoe lang moet een hoofdstuk zijn? Ten eerste: dat zijn twee compleet verschillende vragen. Voor de lengte van een boek zijn er duidelijke richtlijnen en wat betreft de lengte van een hoofdstuk, daar ben je veel vrijer in. Met dat achter de rug, hoop ik je met deze blog helderheid te geven.

Voordat we de cijfertjes induiken, wil ik een paar gedachtes met je delen.

Ten eerste: het genre waar je in schrijft, beïnvloedt de standaardlengte van boeken. In deze blog focus ik op fictionele en niet informatieve boeken e.d. Daarnaast zijn er ook allerlei sub genres die heel andere lengtes hebben. Zo is een kinderboek vaak dunner, een YA-boek wat ik zou noemen gemiddeld en volwassen fantasyboek dikker.

Ten tweede: ik zeg expres “standaard” en “richtlijnen” omdat de cijfertjes die ik je zo ga voorschotelen conventioneel zijn, maar niet allesbepalend. Zo kan de taal uitmaken: stel je hebt een Nederlands boek en je vertaalt dat naar het Chinees en het Engels, dan kan het woordaantal daartussen erg verschillen. Ga je daarvoor het woordaantal aanpassen om het boek dikker of dunner te maken? Bij sommige vertalingen wordt daar inderdaad voor gekozen, maar ik denk dat je als uitgangspunt het beste kan kiezen voor de hoeveelheid woorden die het verhaal nodig heeft, en niet voor een doel van woordaantal.

Ten derde: Veel beginnende schrijvers zeggen met trots dat ze 10, 50 of 100 pagina’s gehaald hebben, en vragen vervolgens hoe dik hun boek zou worden. Eén van de eerste dingen die ik hen zou vertellen, is dat het veel effectiever is om van het woordaantal uit te gaan, en niet van het aantal pagina’s. Voordat jouw boek is uitgebracht, moet je boek nog opgemaakt worden. Hier kan het lettertype, de regelafstand en de lettergrootte (e.d.) nog worden aangepast, wat een grote invloed heeft op hoe dun of dik je boek wordt. Uitgaan van het aantal woorden geeft je een stabielere verwachting voor de dikte van je uiteindelijke boek.

Dan presenteer ik hieronder wat voor classificatie jouw werk krijgt bij de hoeveelheid aan woorden:

Kort verhaal: 3500 tot 7500 woorden

Novelette (ook novelle): 7500-17.000

Novelle: 17.000-40.000

Roman: 40.000+

Maar aangezien jij waarschijnlijk een boek (roman) schrijft, heb je waarschijnlijk ook wat aan een indicatie van fictieboeken:

Young Adult: 50.000-100.000

Romantiek: 70.000-120.000

Thriller: 75.000—130.000

Sci-fi/fantasy: 80.000-180.000

Literair: 45.000-120.000

Nogmaals, dit zijn richtlijnen en je mag er best van afwijken, ook al raad ik je aan dat niet te drastisch te doen. Uiteindelijk zijn belangrijke afwegingen: 1) is dit woord/deze zin/deze scene/dit hoofdstuk een toevoeging of overbodig? 2) wat doen anderen binnen mijn genre? (niet zozeer dat je ze moet na-apen, maar doe inspiratie op) 3) hoe leesbaar is dit voor lezers?

Wil jij mijn volledige aandacht en hulp bij een probleem waar jij tegenaan loopt tijdens het schrijven? Bestel dan een gratis Skype-sessie in de webwinkel of stuur een mail naar annemiek@jonasdubelaar.com

Jouw boek & jouw ouders

Ben jij nog geen achttien en heb jij schrijfambities? Dan ben jij waarschijnlijk afhankelijk van je ouder(s). Steunen zij jou en wat je schrijft? Toen ik dertien was, plantte mijn moeder het idee in mijn hoofd dat mijn boek uitgegeven zou kunnen worden. Dat vond ik een wild maar avontuurlijk idee, waarna mijn ouders me financieel en praktisch daarmee hielpen.

Hoewel ik wens dat jouw ouder(s) je steunen bij het schrijven, kunnen ze niet alles voor je doen. Tenzij jouw ouders in het boekenvak zitten, zal je op een gegeven moment ook zelf dingen uit moeten zoeken. Weten jouw ouders wat er nodig is om een boek uit te geven en welke opties er zijn?

Misschien weten ze dat je een ISBN en barcode nodig hebt, maar hechten ze niet veel waarde aan een mooie cover en goed redactiewerk – dat is immers duur. Daar hoeven ze niet aan te denken wanneer jij graag je boek door een uitgeverij wil laten uitgeven, maar ook daar zit soms een kostenplaatje aan verbonden. Sommige uitgeverijen vragen een redelijk groot bedrag wat je vooraf betaalt, waarvoor je het makkelijk ook zelf zou kunnen doen. Het voordeel is dan wel dat je verder weinig hoeft te doen.

Maar als jij iemand bent die ambitie heeft zal je moeten letten op elementen die jouw boek kunnen helpen een succes te maken. Dat betekent een goede uitgeverij uitzoeken (pas op voor uitgeefplatforms zoals Boekscout), contracten goed doorlezen of als je het zelf wil uitgeven, uitzoeken wat allemaal nodig is om een boek op de markt te brengen (aanmeldprocedures, distributie, drukproces, opmaak en redactie etc.).

Dan is er nog iets wat jouw ouders niet voor je kunnen doen: een netwerk opbouwen. Misschien hebben ze een paar ingangen voor je, zoals mijn moeder die een schrijfcoach voor me heeft geregeld, maar je moet het ook zelf doen. Uiteindelijk moet jij de boekexpert worden, niet jouw ouders. Dat kan je alleen maar doen door veel met mensen te praten die er verstand van hebben, bepaalde keuzes in het boekproces van meerdere partijen aanhoren en dan zelf kijken wat jij vindt dat verstandig is voor jouw boek.

Dus wat is de moraal van dit verhaal? Wees dankbaar als je ouders je helpen en steunen bij jouw schrijfproces en durf ook verder te groeien. Als jij je ontpopt tot gepubliceerd auteur, zullen jouw ouders ook trots zijn als een pauw.

Een meesterschrijver door research

Stel, jij wil een verhaal schrijven. Je hebt misschien al een idee over je hoofdpersonage, waar het zich afspeelt en misschien al wat het einde is. Of jij nu een schrijver bent die alles vooruit plant of verzint terwijl je schrijft, wil ik graag iets met je bespreken. Als jij namelijk je verhaal naar het volgende niveau wil tillen, denk ik dat je er goed aan doet om je te verdiepen in wat je schrijft.

Voor deze blog ga ik uit van het fantastische genre, omdat dat nu eenmaal het dichtst ligt bij wat ik doe, maar het principe geldt voor elk. Voor je verhaal kan je veel inspiratie opdoen uit onze wereld (het verleden en het heden). En hoewel je helemaal vrij bent om te verzinnen wat je wil, moet je verhaal geloofwaardig overkomen, anders leggen mensen het aan de kant. Dit kan je doen door een magisch systeem uit te werken door je te baseren op de scheikundige elementen en er je eigen draai aan te geven, of je kan een nieuwe vechtstijl met eigen verzonnen wapens gebruiken, gebaseerd op hoe mensen in de middeleeuwen vochten.

Je snapt natuurlijk wel waar ik naartoe wil: kennis en onderzoek. Hoe meer kennis je hebt over geschiedenis, politiek, menselijk gedrag en alle andere aspecten die in jouw verhaal aan bod komen, hoe meer kennis je hebt om inspiratie uit te halen om jouw verhaal stevig op te bouwen. Dus daarom raad ik je aan eens in de zoveel tijd je te verdiepen in bepaalde onderwerpen die met fantasy, de middeleeuwen of het gewone leven te maken hebben.

Daarom geef ik hier een overzicht van een aantal onderwerpen waar je je in kan verdiepen, én, als je Engels goed verstaat, een tip voor een fantastisch YouTube kanaal waar je betrouwbare informatie kan vinden over wie welke wapens wanneer gebruikt, hoe het kasteelleven was in de middeleeuwen, hoe logisch het is om met een zwaard op een draak te rijden enzovoorts.

Dit is een eindige lijst, maar het idee is dat je zelf je kennis over onderwerpen die aan bod komen in je verhaal uit blijft breiden. Ondanks dat het geen superlange lijst is, is het toch veel als je je bedenkt dat er over elk onderwerp zoveel zinnigs te leren valt! Maar bedenk je eens wat je allemaal met die kennis kan…

  • Mythische wezens
  • Geschiedenis
  • Oorlog
  • Politiek
  • Economie
  • Wapens en bescherming
  • Stadsplanning
  • Mythes en populaire verhalen zoals sprookjes
  • Logistiek
  • Infrastructuur
  • Belasting
  • Entertainment
  • Verschillende vormen van bestuur (dynastie, democratie, dictatuur etc.)
  • Natuur (en hoe te overleven)
  • Kruiden/geneesmiddelen

En de hamvraag is: waar is dit allemaal op te zoeken? Je zou er misschien niet zo snel aan denken, maar de bibliotheek is nog altijd een goede plek om informatieve boeken in te kijken. Misschien heb je een kennis die arts is en op wie je al je vragen kan afvuren. Verder heb je documentaires, op Discovery Channel of Netflix. Maar voor een bron gericht op fantasy en middeleeuwen wil ik je graag wijzen op Shadiversity. Ik kijk regelmatig video’s waarvan ik denk “tja, daar heb ik inderdaad eerder niet goed over nagedacht”.

Het idee is dus dat je eens in de zoveel tijd, bij mij lukt het meestal wekelijks één of twee keer, je eens echt verdiept in een van de bovenstaande onderwerpen. Het hoeft niet eens iets te maken te hebben met het verhaal waar je nu mee bezig bent. Het belangrijkste is dat je dit systematisch doet en het belangrijk vindt om af en toe eens op te zoeken hoe iets in elkaar zit of zat. Op lange termijn bouw je een enorme expertise en database aan kennis op, waardoor je volgende verhalen makkelijker op kan zetten en je ze naar een hoger niveau tilt. Ja, je hoort het goed: “lange termijn”. Dat is waar een “overnight success” vandaan komt. Hard ongezien werken voor jaren, en dan opeens de vruchten kunnen plukken. Maar wanneer je ze plukt, zijn ze wel rijp.

Waar zou jij je meer in willen verdiepen?

Waarom zou je naar een evenement gaan?

Ben jij wel eens als bezoeker naar Elfia, Castlefest, Dutch Comic Con, Midwinterfair of de Gothic en Fantasybeurs geweest? En zag jij daar schrijvers staan, maar heb je niet besloten om daar zelf jouw boeken te verkopen? Dan mis je echt iets.

Je mist namelijk zichtbaarheid. Het lijkt misschien makkelijk om alleen op social media te blijven en, als je bij een uitgeverij zit, de uitgeverij de promotie laat doen, maar dan kom je niet ver. Sommige uitgeverijen, zoals Zilverspoor, Nimisa en Celtica Publishing staan vaak op evenementen, Luiting minder en Dutch Venture Publishing nauwelijks, die zitten meer in de boekhandel. Een prima overweging om eens te bekijken, maar of je nu in de boekhandel ligt of niet: op een evenement je boek verkopen loont.

  1. Heel simpel: je hebt meer materiaal om op je social media te gebruiken. Foto’s met lezers, foto’s van jij die signeert, foto’s met jou achter je boeken, allemaal goed inzetbaar voor je social media kanalen.
  2. Je laat je gezicht zien. Hiermee heb je persoonlijk contact met mogelijke lezers en bouw je een band op. Wanneer zij (vaak niet na 1x, vaak wel na een aantal keer jou gezien te hebben) jouw boek kopen en leuk vinden, is de kans groot dat ze vaker bij je langs komen voor een praatje en om te kijken of je al een nieuw boek hebt. Fans dus.
  3. Je bouwt een reputatie op. Door jezelf te laten zien gaan mensen jou en je boeken herkennen. Zeker naarmate je er vaker komt en meer boeken schrijft, krijg je autoriteit en daarmee geloofwaardigheid. Dat maakt mensen nieuwsgierig om je op te zoeken.
  4. Het brengt geld in het laatje. Dit hangt natuurlijk heel erg af van je kosten en opbrengsten. Zelfs als je geen winst draait is het tóch goed om te gaan, omdat je een groep fans opbouwt die zich uitbreidt, zodat je later wel uit de kosten komt. Schrijvers gaan vaak met een klein groepje achter een kraam staan, zodat de kosten lager zijn en je een beetje plezier kan houden in het evenement en het verkopen.

Een paar goede redenen om eens te gaan, niet? Wat zorgt ervoor dat je dit niet een keer geprobeerd hebt? Laat het me weten, dan kan ik je een bruikbare tip geven. Meer verkopen zijn altijd leuk.

Zelfcensuur

Ben jij een schrijver die alles meteen schrijft, of redigeer je tijdens het schrijven? Dit is een onderwerp dat wel vaker ter sprake komt, maar ik wil in deze blog graag een middenweg bieden.

Kort gezegd lijkt het een keuze te zijn tussen: aan het eind heel veel werk doen of heel langzaam vooruitgang boeken. Maar of dit zo is of niet, denk ik dat je tussendoor zeker moet letten op een aantal valkuilen. En dan heb ik het over details, die als je boek eenmaal klaar is lang niet zo snel opvallen als tijdens het schrijven. Deze “details” hebben namelijk weinig met het verhaal te maken, maar alles met schrijven, leesbaarheid van de tekst en stijl.

Maar Annemiek! Wat nou als ik gewoon lekker wil schrijven en mijn fantasie los wil laten? Wat als dit mij uit mijn “flow” haalt? Wat boeit mij al die stijve regeltjes?

Dat zal ik je vertellen. Het is fantastisch als jouw sterke kant het verzinnen van een magisch verhaal is, zonder dat kom je nergens, maar er is nu eenmaal een medium (taal) waarmee je dat verhaal vertelt. Als je daar geen aandacht aan besteedt, haal jij juist je lezers uit de flow. 

Wanneer ik verder ga met schrijven lees ik altijd even het stukje terug dat ik als laatst geschreven heb, om weer in het verhaal te komen. Dan voeg ik een missende letter toe, verbeter ik een kromme zin of valt me opeens een stopwoordje op. Dit kost weinig tijd (nog geen twee minuten), maar het poetst de tekst al op, op een manier die me aan het eind hoogstwaarschijnlijk niet meer zou lukken.

Om dit niet op het toeval aan te laten komen, heb ik een document waarbij ik bijhoud waar ik op wil letten tijdens het schrijven. Ik deel dat hier graag met je, zodat jij er misschien inspiratie uit kan opdoen.

  • werkwoordspelling: d/t-fouten, los of aan elkaar?
  • stopwoordjes (bijvoorbeeld: elk personage bijt op zijn/haar lip of zegt ‘oké’)
  • veelgebruikte terugkerende woorden (vind hier synoniemen voor!) (bijvoorbeeld: elk meubelstuk dat omschreven is is van hout gemaakt)
  • gebruik hoofdletters en kleine letters (zoals bij sporten, schoolvakken, spreuken)
  • logica van alinea’s (te lang, chaotisch, meer dan 1 onderwerp)
  • duidelijkheid in dialoog: wie is er aan het woord?
  • Gebruik van bijwoorden (verwijderen waar kan)
  • Vage termen en verkleinwoorden (vermijd veel gebruik van “een beetje” “ergens” “bijna” “ongeveer” “een tijdje”)

Wat deze lijst voor mij doet is dat het me een idee geeft van hoe ik mijn tekst kan verhelderen en bijschaven. Ik let echt niet op elk punt op elk moment van het schrijven, maar ik hou het meeste wel in mijn achterhoofd. Als me dan iets opvalt, dan herken ik het uit dit rijtje en pas ik het aan. 

Je kan ook altijd extra dingen toevoegen, want jouw schrijfstijl verandert voortdurend. Zeker stopwoordjes en andere veelgebruikte termen sluipen er geleidelijk in. Wanneer je manuscript af is, kan je deze lijst erbij pakken en het structureel afgaan, maar dan heb je jezelf al best wat werk bespaard.

Waar let jij het meest op tijdens het schrijven?

We zijn allemaal luie schrijvers

Lui. Is dat iets waar jij je als schrijver in herkent? Waarschijnlijk niet. Het schrijfproces is lang en intensief, en er gaan warme emoties mee gepaard. Toch kan je schuldig zijn aan het fenomeen “lazy writing”. Nee, het slaat echt niet op jou? Het nare van lazy writing is dat je het vaak zelf niet door hebt, dus lees gauw verder en oordeel daarna wat wel en niet op jou van toepassing is.

Allereerst, wat bedoel ik met lazy writing? Veel redacteuren, online blogs en recensenten praten over het (overmatig) gebruik van woorden die weinig inspirerend zijn, zoals bijwoorden en “dingen”, “sommigen” etc. Waar ik in deze blog over praat gaat over het verhaal en de verhaallijn, niet zozeer over je taalgebruik.

De blog is onderverdeeld in drie hoofdcategorieën die ik wil belichten. Het is geen allesomvattende lijst, maar helpt je goed op weg om een spannender verhaal neer te zetten en je lezers een betere leeservaring mee te geven. Veel lezers vergeven een aantal kleine ergernissen en weten dat niemand (en dus geen boek) perfect is, maar het kan snel als te veel worden ervaren. En minder zwakke punten in je boek is altijd beter.

Logica

Deus ex machina

Een veelbesproken ergernis van lezers en vrij makkelijk te herkennen: een oplossing (vaak aan het einde van een verhaal) die uit de lucht komt vallen, onlogisch is en overkomt als een groot zwaktebod. Een variatie hierop is dat de oplossing zelf wel logisch is, maar dat de lezer het niet heeft kunnen zien aankomen. Dit is niet hetzelfde als een plottwist, omdat het grondwerk compleet afwezig is. Bijvoorbeeld: je werkt met een bepaald magisch systeem, maar lost een probleem op met een onderdeel van het magische systeem dat je nooit eerder benoemd of uitgelegd hebt. 

Compatibiliteit

Dit is vooral toepasbaar op gevechten. In veel verhalen zie ik dat een personage (good guy en bad guy komt allebei voor) als OP (overpowered) wordt neergezet, die dan later toch overwonnen wordt. Vervolgens verliest de hoofdpersoon van dat OP karakter, maar wint van degene die het OP karakter verslaat. Natuurlijk is niet elk gevecht hetzelfde en staat het niet allemaal vast, maar je moet heel goed nadenken over waarom de een wint/verliest van iemand en de ander niet. 

Soms gebeurt het ook, om de hoofdpersoon een volgende uitdaging te geven, dat er nog een OP karakter bij komt, die de hoofdpersoon dan verslaat. In heel veel gevallen maakt dit de vorige vijand zwak, terwijl hij toch zo onoverwinnelijk was? 

Het kan zijn dat er omstandigheden meespelen, waardoor de ene OP het eerste gevecht verliest, maar later weer sterk terug komt. Kijk hiermee uit, het kan werken mits je het goed doet, maar het kan ook snel fout gaan. Let vooral op dat er een logische reden is waarom A verliest en B wint. Veel lezers vergeven je op dit punt, en de krachten van je personages zijn vaak ook moeilijk te vergelijken als je ze uniek maakt, maar te veel onbalans gaat opvallen.

Geloofwaardigheid

Uitleg

Infodump komt zo nog terug, maar eerst even terug naar de basis. Er zullen momenten komen in je verhaal dat het minder spannend is, maar wel nodig is om in je verhaal op te nemen, zoals het verbinden van bepaalde gebeurtenissen. Als jij het al saai vindt om te schrijven, gaat dit voor de lezer niet anders zijn. Neem een actieve houding en kijk hoe je een scène met minder actie toch spannend kan maken.

Daarbij is het ook goed om te letten op zaken die voor jou, de auteur, voor zich spreken, maar waar de lezer uitleg nodig heeft. Gaan jouw personages op reis? Leg uit hoe, is dat te voet, te paard, op de fiets? Zeker als je fantasy schrijft, kan je er niet vanuit gaan dat de lezer weet wat jij bedoelt en wat gangbaar is.

Reputatie

Dit zijn zinnen in een boek die stellen dat een persoon een bepaalde persoonlijkheid of reputatie heeft (wreed, machtig, wijs etc.). Ik zou dit soort statements sowieso vermijden, maar als je het al toevoegt aan je verhaal, laat dan gedrag zien waaruit blijkt dat dit inderdaad bij die persoon hoort (een huisdier doden, over veel land beschikken, niet boos worden als iemand hem/haar beledigt, ik noem maar iets). Alleen maar zeggen dat iets zo is, maakt het juist zeer ongeloofwaardig.

Alles gaat goed voor de hoofdpersoon

Wat een verhaal aantrekkelijk maakt, is dat de hoofdpersoon groei doormaakt, of tot nieuwe inzichten komt. Als alles in zijn/haar voordeel gaat, is er geen enkele reden om iets anders te doen of van een gebeurtenis te groeien. Bovendien is het niet representatief voor het leven. Er gebeurt altijd wel iets onverwachts, of iets gaat niet zo goed als je gehoopt hebt. Dit hoort ook in verhalen thuis.

Overbodigheid

Infodump 

Het kan heel waardevol zijn om informatie aan de lezer mee te geven en kan bijdragen aan een vollediger plaatje en leeservaring. We weten allemaal wel dat te veel informatie in één keer geven als beginnersfout wordt gezien, maar het is ook een prachtig voorbeeld van “lazy writing”. Je kan het namelijk doseren. En dat vereist iets meer denkwerk dan het op dezelfde pagina te pleuren. Dat betekent dat je actie en voortgang van het plot moet bekijken en nadenkt over wat een goed moment is dat je een deel van die informatie brengt. Maar als je dit eenmaal doet, voelt je verhaal nog net zo rijk en interessant aan, en ook nog eens natuurlijker.

De “cool” factor

Het (overmatig) gebruik van populaire zegwijzen en plotwendingen en ga zo maar door, omdat het cool en populair is. Als dit je reden is om iets te schrijven dat je leuk vindt klinken, is het leeg en voegt het niets toe aan je verhaal. Kijk naar een alternatief en wees verrukt over alle mogelijkheden! Je vindt gegarandeerd iets wat de lezer echt cool vindt.

Ik hoor graag of jij iets hebt gevonden in jouw schrijven wat je nog niet eerder was opgevallen. En als lezer, waar erger jij je het meest aan van de punten in deze lijst?

Een boek uitgeven in 2019

Het jaar is nog niet voorbij, maar met de feestdagen gaan de dagen zo snel dat het 2019 is voordat je “btw-verhoging” kan zeggen. Ik weet niet hoe het met jou zit, maar voor mij was 2018 een verschrikkelijk druk jaar. Zo druk, dat ik vrees dat ik geen enkel verschil ga merken als de klok 0:00 slaat op 1 januari. 

Dit was wel een kleine “wake-up call”, want als je serieus bent over goede voornemens, of als je een bedrijf hebt, dan denk je na over wat je het volgende jaar wil bereiken. Daarmee wil ik niet zeggen dat ik dat niet doe, ik ben immers bezig met meerdere publicaties in 2019, maar ik vond dit een goede gelegenheid om mensen op weg te helpen die in 2019 een boek uit willen brengen.

In deze blog zet ik een paar basiselementen uit waar je aan moet denken bij het uitbrengen van een boek. Hierbij maakt het niet uit of je selfpubber bent of bij een traditionele uitgeverij zit, alleen wat je eruit haalt kan verschillen. Spoiler: dit is een langere blog dan normaal, zie het als een kerstspecial.

Ten eerste wil ik je attenderen op de btw-verhoging volgend jaar, van 6% naar 9%. Dit is nog niet definitief, maar wel waarschijnlijk. Als je jouw boeken zelf uitgeeft, heb je hier (hopelijk!) al over nagedacht en een keuze gemaakt: verhoog jij je prijs of neem je de kosten voor eigen rekening? En daarbovenop komt ook een verhoging van verzendkosten. Een gepubliceerd auteur kan zijn royalties zien afnemen.

Dan nu waar je op moet letten bij het uitgeven van een boek. Ik ga er in dit voorbeeld van uit dat het manuscript al afgerond is. Het kan zijn dat niet alle verantwoordelijkheid bij jou ligt, maar het is altijd fijn om inzicht te hebben in het proces.

Product

1) Tekstredactie

Ik spreek regelmatig met mensen die nog nooit van het woord “redactie” hebben gehoord, of het alleen associëren met de redactie (personen) van een krant, dus ik licht dit kort toe. Redactie kan ook de bewerking van een tekst zijn. In het geval van tekstredactie wordt gekeken naar de inhoud: kloppen de feiten, hoe zit het met de spanningsboog, is het verhaal geloofwaardig etc. Hiervoor kan je proeflezers regelen en een redacteur inhuren.

2) Eindredactie

Als het verhaal inhoudelijk goed in elkaar zit, is het tijd voor eindredactie. Dit gaat over spelling, grammatica en leesbaarheid van de tekst. Hier wordt jouw tekst helemaal opgepoetst, zodat het lekker en foutloos leest.

Opmerking: de scheiding van deze vormen van redactie is niet altijd even duidelijk. Als je het echt goed wil doen, schakel je twee verschillende personen in voor tekst- en eindredactie, maar sommigen houden het alleen op proeflezers en eindredactie. Ik zie je al een gezicht trekken: “Ik ga dat toch allemaal niet doen, kost me te veel geld”. Bekijk het eens anders: hoe veel gaat het je opleveren als je het wel doet? Geloof me, het is het waard. Het beste advies wat ik je kan geven is dat je op z’n minst eindredactie laat doen door een professional. Die haalt er dingen uit die jij over het hoofd hebt gezien en neemt je ook nog eens werk uit handen.

3) Boekopmaak

Uit eigen ervaring weet ik dat het niet makkelijk is om zelf te ontdekken wat allemaal nodig is voor een boek, en deze stap wordt vaak over het hoofd gezien. Nadat je manuscript door de redactie is gegaan, heb je alleen nog maar de tekst bewerkt. Dit betekent niet dat je boek persklaar is! Naast spelling etc. zijn er tekstuele elementen die netjes opgemaakt moeten worden. Zo wordt een tekst “uitgelijnd”, waarbij je ook moet denken aan zaken als een afbrekingsstreepje. Dit hoef ik je niet uit te leggen, want dit ga je toch niet zelf doen? Lekker uitbesteden aan een professional: boek opmaken en persklaar maken. Dan is je boek klaar om naar de drukker gestuurd te worden.

4) Omslag

Of toch niet! Om de lezer uit te nodigen jouw “tekst” eens uit te proberen, heb je een omslag nodig. Dit is de achterflaptekst, waarmee je de lezer met zoete woorden lokt en de cover, waarmee je visueel aandacht trekt. Dit is het grootste marketingmiddel van een boek! Onderschat de waarde hiervan niet en aarzel dus ook niet om hier geld en energie in te stoppen, want het betaalt zich dubbel en dwars terug.

Uitgeven

1) Registratie

Wat doorgaans ook op de achterflaptekst staat is een ISBN en bar-code. Hiermee is je boek vindbaar. Tegenwoordig kan dit via het CB (Centraal Boekhuis) en isbn.nl. 

Als je jouw boeken in de boekhandel en online (vindbare…) verkooppunten wil, zal je je boek sowieso moeten registeren bij het Centraal Boekhuis. Hiermee komt je boek op bol.com en kan je het boek toevoegen op Hebban.nl. Dit kost je wel een paar tientjes per maand, dus ik kan me voorstellen dat je na al mijn gezeur over “dit moet je betalen!” denkt, nou nu wordt het een beetje veel. Dat is geheel terecht. 

Wat je kan doen is wachten zoals ik, totdat je genoeg inkomsten hebt dat je de kosten van het CB kan veroorloven, of je kan je aansluiten bij de uitgeversgroep Nimisa. Of je bent een rijke tata en dit is geen probleem voor je. Kan ook. Als je zelf je boeken via je bedrijf uitgeeft, zal je je moeten registeren bij het Commissariaat voor de Media, dat de Wet op Vaste Boekenprijs handhaaft en ben je belastingplichtig. Let wel op de kleine ondernemersregeling wanneer je wel en niet belasting hoeft af te dragen. Je moet sowieso je cijfers doorgeven. Vanwege de ruimte die ik in deze blog al gebruik leg ik dit niet verder uit, maar als je daar vragen over hebt kan je me altijd benaderen via social media of annemiek@jonasdubelaar.com.

2) Stichting de Lira

Ik heb het steeds maar over kosten, maar hier is je reddende engel. Wanneer je jouw boeken naar NBD Biblion hebt ingestuurd en zij een recensie hebben gemaakt, op basis waarvan bibliotheken jouw boeken inkopen, krijg je leenrechtvergoedingen mits je je bij de Lira bent aangemeld. Zij berekenen elk jaar het bedrag dat jij krijgt van het aantal uitleningen van jouw boeken. Dit is gratis, de stichting is er voor ondersteuning.

3) Brochure

Het is voor uitgeverijen gebruikelijk om een lente- en herfstbrochure op te sturen naar boekhandels van de boeken die gepland staan, zodat zij kunnen beslissen welke ze inkopen. Persoonlijk doe ik dit niet, omdat ik alleen mijn eigen boeken uitgeef en dat een vrij kale brochure zou opleveren, maar ik wilde dit toch genoemd hebben. Als deze stap voor jou ook nog te groot is, kan je boekhandels benaderen voor consignatie (“wij betalen uit wanneer we een exemplaar verkocht hebben”). Dit wordt weinig geaccepteerd, dus wil je na een tijdje meer: regel een brochure.

Ben jij van plan volgend jaar een boek uit te geven? Dan hoop ik dat dit je richting heeft geboden. Op naar een fantastisch 2019! Over welk punt had jij nog niet nagedacht?  En waar zou jij meer uitleg over willen?

Interactie met (potentiële) lezers

We moeten praten. Over hoe we als auteurs en selfpubbers marketing op boeken toepassen. Tot mijn ergernis ontvang ik regelmatig enthousiaste berichten van collega-auteurs om te vragen of ik hun boek wil kopen of naar een boekpresentatie wil komen. Op zich niks mis mee, het genrewereldje is in Nederland niet makkelijk voor een beginnende of onbekende auteur. Ik weet er alles van.

Toch vraag ik mij af: als ik mensen wil helpen, waar komt dan die ergernis vandaan? Eigenlijk weet ik het antwoord heel goed: het komt omdat men mij iets vraagt zonder een oprechte poging om zich in mij te interesseren. Kort gezegd: het is alleen maar zenden. Ik krijg dit soort berichten van mensen die 1) nog nooit met mij gesproken hebben, op social media of in het echt 2) nooit mijn posts leuk vinden of erop reageren. Dit vind ik noodzakelijk, omdat ik anders geen beeld heb van die persoon en er zijn gewoonweg te veel boeken die om aandacht schreeuwen en dat vast verdienen, maar dat betekent dat ik keuzes moet maken. En dan ga ik niet voor een boek wat ik niet ken van iemand met wie ik nog nooit gesproken heb.

Daarom is een band ontwikkelen belangrijk. Als mensen jou en je boek leuk vinden, willen ze meer en van harte. Dan zijn ze bereid om te reizen naar een evenement, om geld aan je uit te geven en de tijd te nemen om een recensie te plaatsen, met anderen erover te praten. Zo kan jouw invloed zich ook uitbreiden, want wees eerlijk: wil je echt elke keer zo veel mensen moeten aanspreken voor een nieuw boek e.d. als mensen dat graag voor je doen en dat jou tijd en energie bespaart?

Een hechte band met lezers creëert een solide fanbase, eentje waarvan jij blij wordt, nieuwe inzichten krijgt en die jouw boek introduceren aan anderen. Dit lijkt mij vóór verkopen te gaan. Natuurlijk wil je graag je boek verkopen, maar dit balletje gaat vanzelf rollen wanneer je fans hebt. Dit kost alleen tijd, dus je kan ongeduldig worden. Ik merk dat er uit deze ongeduldigheid een soort honger tevoorschijn komt, waardoor mensen hun boek gaan aansmeren bij mensen. 

Wat bedoel ik met aansmeren? Alles waarbij je meer vraagt dan de band die je met een persoon hebt tegen opgewassen is. Stel je komt iemand tegen op straat en die vraagt jou uit het niets om naar een evenement te komen voor een product dat je niet kent. Zou je dat echt doen? Er zijn vast mensen die dat doen, maar de meesten zullen geen tijd en/of geld hebben, en daarbij is het een onredelijke vraag.

Dus hoe kan je een goede band creëren?

1) Introductie

Alsjeblieft! Geef een introductie van waar je boek over gaat! Het is bizar hoe veel mensen dit niet doen. Hoe was je van plan iemands interesse te wekken? Het feit dat je een boek hebt geschreven is niet zo speciaal als je denkt. Hard? Kijk maar naar de cijfers, elk jaar zijn er alleen al 412.000 boeken in de sectie algemene boeken beschikbaar. Dus geef mensen een kans om een mening te vormen over je boek voordat je iets van ze verwacht (aankoop of aanwezigheid). Je kan beter mensen vragen om je eerste hoofdstuk te lezen dan om zomaar iets te vragen wat JIJ nodig hebt. Het gaat niet om jou, het gaat om hun leeservaring.

2) Doelgroep

Ga geen mensen benaderen die hoogstwaarschijnlijk niet in jouw boek geïnteresseerd zijn. Als iemand geen horror leest gaan ze jouw horrorboek ook niet aanschaffen. Als iemand auteur is, hebben ze vast al een behoorlijke leesplank en zijn ze al druk genoeg met het schrijven en promoten van hun eigen werk. Je hoeft je niet te laten weerhouden om een poging te wagen, maar let een beetje op wie je in je netwerk hebt. De kans dat je iemand tegen je in het harnas jaagt is groter dan de kans dat jij er voordeel van hebt. Boeken verkopen gaat niet om hoe veel mensen je kan bereiken, maar hoe veel mensen jou en je boeken leuk vinden. Dat kan hand in hand, maar in je enthousiasme om iedereen te bereiken daalt je integriteit. Niet iedereen kan dat waarderen.

3) Branding

Om voort te zetten op het vorige punt: hoe mensen jou persoonlijk zien heeft óók invloed op je verkopen en populariteit van je boek. Je persoonlijkheid wordt weerspiegeld in je boeken en mensen voelen dat aan. Spui dus niet al je meningen op social media en ga respectvol met iedereen om. Dit spreekt voor zich, maar ik bedoel dus ook wanneer het moeilijk is. En dat is soms heel andere koek. Het gaat namelijk over je boek, je “kindje”, dus soms heb je wat meer geduld en tact nodig dan je van tevoren zou bedenken.

4) Zichtbaarheid

Laat je zien op evenementen die niet om jou draaien (dus geen boekpresentatie), zodat nieuwe mensen je kunnen leren kennen en fans je kunnen komen opzoeken. Zeker in Nederland is het genrewereldje lekker knus, dus je zal op een zachte manier een plek moeten zien te veroveren. Het zijn banden waar je niet zo snel tussenkomt, maar wanneer je een hechte band met de Nederlandse lezers hebt is dat alles waard. Praat op social media met lezers, recensenten en auteurs over het boekenvak en toon interesse in de ander.

Al met al gaat zowel verkopen als een fanbase creëren om sociale vaardigheden. Ik geloof dat je beter kan investeren in de band die je met lezers en auteurs hebt, dan focussen op je verkoopaantallen. Ik ben geen bestsellerauteur, maar ik krijg de meest schattige en nette mailtjes van kinderen die vragen stellen of me vertellen dat ze van mijn boek hebben genoten. En dat maakt mij blijer dan het aantal verkopen.

Hoe kijk jij tegen de band met lezers aan?

 (bron: https://www.leesmonitor.nu/nl/boekenvak#aanbod-nieuwe-titels-daalt).

Verhalenwedstrijden

Goh, een actueel onderwerp in plaats van een blog die je op elk gewenst moment kan lezen. Ik heb het je vaker verteld, maar ik ben er nog nooit op ingegaan als hoofdzaak op een blog: waarom is het een goede keuze om mee te doen aan een verhalenwedstrijd binnen het fantastische genre? 

Leerproces:

Dit is veruit het grootste voordeel. Je krijgt een enorme kans om te leren hoe het wereldje in elkaar zit en wat de kwaliteitseisen zijn van een verhaal. Vaak kan je, ook als je niet gewonnen hebt, bij de uitreiking aanwezig zijn en door te luisteren naar de organisatoren, sprekers en andere aanwezigen krijg je allerlei nieuwe inzichten.

Daarnaast leveren veel wedstrijden ook persoonlijke feedback. Hier kan je dus meteen zien wat je kan verbeteren. Ik zeg heel bewust kan: dit is slechts de mening van een lezer. Hoe professioneel die lezer ook mag zijn, er zijn altijd mensen die er anders over denken. Wijs commentaar niet af, maar je mag er best kritisch naar kijken als het gaat om bewuste keuzes die jij gemaakt hebt. Aan de andere kant kan je ook worden gewezen op zaken die je eerst niet zag en word je tijdens het lezen van die feedback voor een keuze gesteld: goed, daar leer je van!

Los van het inleveren van je verhaal is het schrijven ervan ook goed. Zo blijf je bezig en houd je je geest scherp. Misschien probeer je iets heel anders en merk je dat je het op serieuzere verhalen die je schrijft ook toe kan passen.

Zichtbaarheid:

Je zou het bijna een marketing tool kunnen noemen, deelnemen aan een verhalenwedstrijd. Je laat je gezicht zien op de uitreiking (wat ik je sterk aanraad te doen) en zo doe je belangrijke contacten op. Dit is niet het doel, maar wel een leuke bijkomstigheid. Misschien kom je mensen tegen die later goede vrienden worden: je deelt tenslotte een belangrijke interesse.

Maar ondanks dat marketing niet het doel is, kan je dat wel zo inzetten. Kondig aan dat je mee doet, feliciteer de winnaars en als je zelf hoog eindigt kom je een stuk geloofwaardiger over als schrijver. Elk moment dat je met potentiële lezers in contact komt is dat iets wat hen sneller overtuigt om jouw werk te kopen en te lezen. Een actieve schrijver komt veel verder dan een inactieve.

Eenzijdig beeld:

Hoewel het leerproces het alleen al waard is om aan tenminste 1 wedstrijd deel te nemen, is er ook een valkuil. Zeker als je dit nog niet eerder gedaan hebt of een beginnende schrijver bent met weinig/geen contact met andere schrijvers. Organisaties en juryleden zijn autoriteiten en kunnen intimiderend overkomen en het kan zijn dat je alles wat ze zeggen voor waarheid aanneemt. Natuurlijk is het wijs om naar ze te luisteren! Maar uiteindelijk geven zij slechts richtlijnen en is het ook goed om zelf je gezonde verstand te gebruiken.

Wat dat betreft vind ik verhalenwedstrijden lijken op talentenshows op de middelbare school: alleen de act die het best voldoet aan de richtlijnen zal winnen. Dat betekent niet dat jouw verhaal slecht is en dat er geen publiek voor is. Je kan ook eeuwig een verhaal blijven verbeteren, maar het is dan de vraag of het ooit bij de lezers terecht komt. Op een gegeven moment moet je er een punt achter zetten en tevreden zijn met wat je hebt. Commentaar krijg je altijd. Uiteindelijk denk ik dat een verhalenwedstrijd je kan helpen om je eigen stem te vinden en te sterken en tegelijkertijd kan groeien door toe te geven aan de terechte kritiek. Zelf de nuance kunnen vinden tussen feedback en jouw eigen plan zorgt voor de beste verhalen.

Dus hier een paar suggesties voor als je een gok wil wagen binnen het fantastische genre:

  • Harland Awards
  • Sweek
  • Edge Zero
  • NCSF

Als je denkt: waarom is dit zo’n klein rijtje? Helaas zijn dit jaar twee grote schrijfwedstrijden ermee gestopt, Trek Sagae en Fantastels. Maar als je op een andere manier dan met de bovenstaande wedstrijden je verhaal wil peilen, kan je altijd kleine en middelgrote uitgeverijen in de gaten houden: zij hebben vaak wedstrijden voor een verhalenbundel en dit heeft dezelfde voordelen zoals genoemd in deze blog.

Heb jij al eens meegedaan aan een verhalenwedstrijd? En wat zijn jouw gedachten hierover?