Recensies schrijven als schrijver

Ben jij een schrijver die ook leest van je “collega schrijvers”? Word je wel eens benaderd door een auteur om een recensie-exemplaar te lezen en er een recensie over te schrijven? Dan kan het zomaar zijn dat je er moeite mee hebt, of het helemaal niet wil doen omdat je bang bent dat het boek tegenvalt.

Tenzij het boek echt niet in het genre ligt dat jij graag leest, zou ik je aanraden af en toe wel boeken van andere schrijvers lezen. Zo bouw je een hechtere band op met mensen die je toch tegen blijft komen, blijf je op de hoogte van wat er op de markt is, krijg je misschien ideeën over hoe je jouw boek wel of juist niet wil schrijven en ben je ook zichtbaarder voor lezers. Kortom, je helpt jezelf en een ander, twee vliegen in één klap.

Er zijn twee scenario’s waar ik jou houvast wil aanbieden bij het schrijven van een recensie. Eentje waarin je het boek fantastisch vond, en eentje waar je het wat minder vond.

Je vond het fantastisch!

Fijn! Voor jou en de schrijver. Schrijf een korte samenvatting zonder spoilers (dit is écht heel belangrijk), wees specifiek over welke elementen ervoor zorgden dat jij zo’n fijne leeservaring had (denk aan: fijne schrijfstijl, goed te volgen maar niet voorspelbaar, je kon je inleven in de personages, het was meeslepend etc.). Probeer ook aan te geven voor wie dit boek geschikt is en voor wie niet. Bijvoorbeeld: geschikt vanaf 16 jaar, of: niet voor mensen die snel bang zijn, of: een aanrader voor mensen die van spannende fantasy houden, of: lees het als je van romantiek houdt.

Je vond het wat minder

Dit is altijd een lastige. Als je hebt beloofd een recensie te schrijven al helemaal. Als je het boek uit jezelf leest, raad ik aan geen recensie te schrijven, tenzij je echt wil dat toekomstige lezers een goed beeld kunnen vormen bij dit boek. Als je er echt mee in je maag zit, kun je altijd de schrijver nog aanspreken en vragen wat hij/zij liever heeft – en hou je daar ook aan. Wanneer je wel een recensie schrijft, maak wederom een korte samenvatting zonder te spoilen (en hou ten minste dit deel objectief). Wijd daarna uit over wat wel goed was – er is altijd iets positiefs wat je kan vertellen. Geef daarna aan wat voor jou de leeservaring minder prettig maakte en hoe de auteur dat in jouw ogen zou kunnen oplossen. Bijvoorbeeld: ik kwam niet in het verhaal omdat er te veel personages werden geïntroduceerd, dat had beter verspreid kunnen zijn, of omdat de schrijfstijl me niet lag (meer/minder beschrijving). Probeer ook om jouw smaak te onderscheiden van de kwaliteit van het boek. Als een boek je niet bevalt omdat het genre je niet ligt, wees daar dan ook eerlijk en objectief over. Persoonlijk hou ik niet van romantiek, dus YA-boeken zijn een gokje. Het romantiek-element spreekt me vaak niet aan, maar de rest van het boek kan nog steeds goed zijn, dus laat dit niet je sterrenbeoordeling beïnvloeden.

Algemene tips

  1. Wees toegeeflijk / niet vernietigend in je beoordeling – een auteur heeft tijd en moeite gestopt in een boek en er zijn ook lezers die wel van het boek kunnen genieten.
  2. Maak een gebalanceerd lijstje van “tips en tops”.
  3. Spoil niet! Recensies zijn bedoeld om potentiële lezers te helpen bij een besluit, dan willen ze niet de clue van het verhaal al weten.
  4. Als je een recensie-exemplaar hebt ontvangen, hou je aan de afspraken.
  5. Deel je recensie overal: op hebban, goodreads, jouw facebook, instagram, twitter, blog en niet te vergeten: met de auteur van het boek.
  6. Hou het onderwerp bij het boek, wijd niet te veel uit over je eventuele connectie met die auteur.
  7. Zet het boek op “gelezen” bij hebban en goodreads, dit helpt de zichtbaarheid van het boek.
  8. Hou het overzichtelijk: begin met een samenvatting, dan jouw mening en op het laatst een conclusie. Gebruik vooral quotes uit het boek die je goed/mooi vond en witregels om rust in de tekst aan te brengen.

Schrijf jij recensies voor boeken die je hebt gelezen? Waarom wel/niet? Deel in een reactie de laatste recensie die jij hebt geschreven.

Jij bent de nieuwe J.K. Rowling!

Het wordt nogal makkelijk geroepen door mensen die een jonge en/of beginnende schrijver graag willen steunen en oprecht enthousiast zijn over jouw boek, maar er helaas weinig van afweten. Het is makkelijk om je gevleid te voelen en te denken dat je het echt gaat maken, maar de werkelijkheid in Nederland is anders. Hoewel goed bedoeld, zijn dit soort uitspraken een gevaar voor jouw succes als schrijver. Waarom? Omdat je al snel de volgende houding krijgt: “ik ben al goed, dus ik hoef niet (veel meer) te verbeteren”. Geheimpje: als je verder wil komen, moet je altijd blijven verbeteren, al heb je nog zo veel talent.

Ik geloof heilig in het hebben van de juiste “mindset” om jouw doelen en dromen waar te maken. Al jouw acties worden beïnvloed door wat jij denkt en gelooft over jouzelf, jouw boeken, de markt, lezers, verkoopaantallen etc. Als jij in de vroege stadia van jouw schrijverschap denkt dat, omdat jij zo goed kan schrijven, zonder al te veel moeite een bekende en goedverkochte schrijver kan worden, loop je vanzelf tegen de realiteit aan. Dat zijn harde lessen die ik je liever bespaar.

Daarom zet ik hier een paar lessen op een rij die ik gaandeweg heb geleerd over het schrijven (van fantasy) in Nederland als jonge auteur en hoe je m.i. daar het beste op kan reageren:

  1. Je wordt niet serieus genomen/onderschat. Negeer het en ploeter verder: bewijs jezelf in stilte door te blijven leren en door te gaan met schrijven.
  2. Mensen proberen je te beïnvloeden. Deze is misschien wel het ergste, omdat mensen inspelen op jouw onzekerheid en/of onervarenheid. Ze proberen je te overtuigen dat je niet goed genoeg bent, te jong bent, zij jou meer bekendheid kunnen geven, en vragen daarom geld van je of juist verhalen zonder ervoor te betalen. Val hier niet voor.
  3. Een traditionele uitgeverij en zelf uitgeven hebben allebei grote nadelen. Tenzij je echt bij een grote uitgeverij binnenkomt (en die kans is klein), doet een uitgeverij weinig extra aan marketing. Ja, ze kunnen taken overnemen die je als selfpubber anders zelf moet doen, misschien betalen ze de kosten voor je boek (ook niet altijd vanzelfsprekend), maar ze steken pas echt geld en moeite in je als je één van de succesvollere auteurs binnen hun uitgeverij bent. Bij selfpubben moet je veel geld investeren en hard ploeteren om je boek aan de man te krijgen en word je ook vaak niet serieus genomen.
  4. Nederlands is een klein taalgebied en er zijn veel schrijvers. Ik hou niet van concurrentie denken, maar ondanks dat lezers toch blijven lezen, hebben mensen maar zo veel geld om uit te geven aan boeken en boeken zijn duur. Probeer in te spelen op de eboekenmarkt en tegen mogelijke lezers vriendelijk te blijven als ze besluiten jouw boek (nog) niet te kopen.
  5. Veel mensen lezen Engels en zweren Nederlandse boeken af. Nederlandse boeken zouden niet goed genoeg zijn, de taal te beperkt. Probeer deze groep niet te snel over te halen, maar bied ze vooral aan eens een boek in het Nederlands te lezen, want kloppen hun overtuigingen wel? Zijn ze op de hoogte van wat het aanbod is? Kan je een andere taal beter beheersen dan je moedertaal?
  6. Social media presence is een ding. Het is zéér raadzaam om actief te zijn op social media. Wees je wel bewust van waar je doelgroep zich bevindt (Facebook, Twitter, fora, Instagram, misschien wel de dark web?) en maak daar prioriteiten in. Het is goed om een band op te bouwen met jouw fans en zo maak je jezelf ook zichtbaar.
  7. Mensen lezen recensies. Vraag aan iedereen (waar mogelijk) die jouw boek gelezen heeft een recensie op jouw site, Hebban of Goodreads achter te laten. Hoe meer goede recensies (of sterren) je hebt, hoe eerder het balletje gaat rollen.
  8. Een goed boek is beter dan meerdere slechte boeken. Hiervoor heb je tenminste nodig: een professionele cover, redactie en boekopmaak. Zorg er verder voor dat het in alle boekhandels ligt (CB-aansluiting) en een ISBN + barcode is ook sterk aan te raden.
  9. Een boek produceren kost geld. Er moet betaald worden voor de kosten van punt 8, je bent reiskosten kwijt aan het promoten van je boek en je maakt kosten voor de locatie waar jij je boek mag promoten/verkopen/signeren. Maar, als jij alle ingrediënten voor een goed boek hebt, dan zijn dit geen kosten, maar is het een investering. Dat betaalt zich terug in lovende recensies, mond-tot-mondreclame en een hoger verkoopaantal.

Ben jij al begonnen met het schrijven van een boek? Of heb je al gepubliceerd werk? Tegen welk van deze lessen ben jij al aangelopen? Van welk punt denk jij: hier kan ik nog in verbeteren? Heb jij een andere manier van omgaan met deze situaties? Heb jij andere ervaringen die de moeite van het delen waard zijn? Reageer op deze blog en laat het me weten.

Ben jij een jonge of beginnende schrijver en kan je wel sturing en begeleiding gebruiken? Neem dan contact met me op via annemiek@jonasdubelaar.com.

Do’s en don’ts bij Fantasytalen

Harry Potter, Eragon, Lord of the Rings hebben allemaal een magische taal. Het hoeft niet in een fantasyboek, maar het voegt een extra dimensie toe. Overweeg jij een magische taal te bedenken voor in jouw boek of serie? Dan geef ik jou graag mijn ervaring mee.

Persoonlijk hou ik ervan als er een taal is bedacht voor een boek, maar wel als het goed uitgevoerd wordt. Als je dat niet doet, verwar je de lezer en wordt het een bron van irritatie in plaats van een leuke toevoeging. Daarom geef ik je in deze blog een paar do’s en don’ts.

  • Dialogen

Do: verwerk kleine woorden of zinnen die je niet per se hoeft te weten om de dialoog te begrijpen (bijvoorbeeld: aanspreekvormen, begroetingen, namen, magische termen)

Don’t: Hele gesprekken in je magische taal voeren: dit wordt onbegrijpelijk voor de lezer en die moet dan steeds heen en weer bladeren van en naar de vertaling ervan

  • Hoeveelheid talen

Do: kies er één (zeker als je begint)

Don’t: meerdere talen kiezen, of nog erger, talen door elkaar heen gebruiken: dit is wederom verwarrend voor de lezer en de kans is groot dat je al die talen niet goed kan uitwerken en ze afgeraffeld overkomen

Opmerking: natuurlijk mag je er meer gebruiken, maar doe dat dan voor meerdere volkeren, en niet twee talen voor in dezelfde setting. Het lijkt misschien cool, maar werkt alleen maar irriterend.

  • Keuze van talen

Do: zelf een taal verzinnen en je laten inspireren door oude of buitenlandse talen

Do: kies een originele taal om je op te baseren: heb jij kennis van Egyptisch, Arabish, Russisch, Chinees of een andere bijzondere taal? Dat is zorgt vaak al voor een stuk originelere fantasytaal dan als het gebaseerd is op het Latijn, Frans of Engels

Don’t: je taal volledig baseren op een oude of buitenlandse taal met kleine aanpassingen. Hier kom je misschien mee weg in een kinderboek, maar het is al vaak gedaan en het geeft aan dat je niet erg creatief bent in het verzinnen van een taal

  • Vertaling

Do: zet een vertaling voorin, achterin of in voetnoten op dezelfde pagina in het boek (veel lezers vinden voorin het handigst)

Don’t: de vertaling weglaten

  • Volledigheid

Do: bedenk grammatica voor werkwoorden en bevelen, zodat je je taal consistent kan gebruiken

Don’t: losse woorden bedenken, hierdoor lijkt je taal oppervlakkig en onvolledig

Zoals je ziet is het misschien moeilijker om een goede taal in jouw fantasywereld te zetten dan je aanvankelijk dacht. Als laatste raad ik je aan om het goed te doen, of helemaal niet. Een boek schrijf je niet zomaar. Je boek is een visitekaartje voor jouw naam en als je het aan de man wil brengen, wil je ervoor zorgen dat mensen positief over jouw boek praten. Dan moet je voor kwaliteit zorgen.

Kan jij hulp gebruiken bij fantasytalen in jouw boek(en)? Stuur een mail naar annemiek@jonasdubelaar.com voor een vrijblijvend gesprek waarin ik jou help met waar jij tegen aanloopt.

Help, mijn boek is onprofessioneel!

Als selfpubber is het moeilijk om te weten wat je niet weet. Zeker in het begin. Ik kan me nog herinneren hoe trots ik was toen ik twee boeken had uitgebracht en erachter kwam dat de pagina’s niet uitgelijnd waren. Tja, niet over nagedacht, geen professional ingeschakeld om het boek op te maken. Ik kon mezelf niet meer serieus nemen en ik stond niet meer achter mijn product, want ik vond het niet professioneel genoeg meer.

Dit soort gebeurtenissen zijn te voorkomen, maar het is lastig als je dit van tevoren dus niet kan bedenken (wat ook helemaal niet vreemd is). Als jouw doel is om veel boeken te verkopen, dan werkt het in je voordeel om jouw boek zo professioneel mogelijk te maken. Ook nemen anderen jou dan serieus en misschien nog belangrijker: jijzelf ook. Mensen die dicht bij jou staan merken het misschien niet op of zeggen er niets van, maar het moment dat je een recensie krijgt met “er staan te veel spelfouten in” of “het ziet er amateuristisch uit” is niet leuk. Dat wil ik jou dus besparen.

Ik heb wel eens eerder een blog geschreven over waar je volgens mij echt in moet investeren om een mooi boek neer te zetten, maar deze keer ga ik iets meer de details in. Dit zijn namelijk niet per se dingen die jij moet doen, maar waarvan ik denk dat het voor jou handig is om te weten, zodat je erop kan letten dat dit in het eindproduct wordt opgenomen.

Cover

  1. Voor een onbekende schrijver kan je beter opvallen met je titel dan met jouw naam, zorg ervoor dat de titel van een groter lettertype is
  2. Toon duidelijk wat het genre is, je kan inspiratie opdoen door covers op te zoeken van boeken binnen het genre dat jij schrijft
  3. Zorg ervoor dat de cover er ordelijk en geïntegreerd uitziet, d.w.z. dat het niet te druk is of elementen heeft die niet goed bij elkaar passen

Achterkant

Er zijn meerdere manieren om de achterkant in te delen, dus ik doe hier een aantal suggesties. Vraag vooral in het commentaarveld na of iets wat jij in gedachten hebt ook kan.

  1. Auteursfoto: het beste is als dit een portretfoto is en niet te veel afleidt van de tekst, maar wel representatief is voor wie jij bent
  2. Flaptekst: hou het onder 150 woorden en geef aan waar de spanning in zit in het boek, zodat je lezers uitnodigt het te kopen en lezen. Lijn deze tekst uit aan beide kanten, zodat het er recht en netjes uitziet
  3. Barcode met ISBN: dit is noodzakelijk als je je boek in boekhandels wil hebben en oogt zeker een stuk professioneler dan zonder
  4. Uitgeverijnaam. Ik heb dit nog niet, omdat ik bang was voor het stereotype dat bij selfpubber komt kijken, maar het is beter om het er wel op te hebben, ook als je niet bij een reguliere uitgeverij zit

Binnenkant

  1. Voorblad: hier staat het jaar van copyright, het ISBN van je boek, iedereen die eraan meegewerkt heeft en functie (bv. Naam, cover designer, Naam, opmaker binnenwerk, Naam, redacteur). Handig is ook om jouw website erbij te zetten
  2. Titelpagina
  3. Inhoudsopgave
  4. Hoofdstukken, elk beginnend op een nieuwe pagina en met “inspringing” bij dialogen en nieuwe alinea’s
  5. Paginanummers
  6. Uitgelijnde tekst, met correcte woordafbreking (streepjes)

Eventueel kunnen een voorwoord en nawoord toegevoegd worden.

Als je deze dingen voor elkaar hebt, waar je overigens wel professionals bij nodig hebt die je boekopmaak doen, je tekst redigeren en je cover ontwerpen, dan heb jij een prachtig boek neergezet waar je trots op kan zijn en goed verkoopbaar is.

Ik hoop natuurlijk dat dit overzicht waardevol voor jou is, maar het kan zomaar zijn dat je nog vragen hebt. Stel ze hier op de blog of stuur een mailtje naar annemiek@jonasdubelaar.com en ik help je graag.

5 stappen om een schrijversworkshop te maken

Ben jij een beginnende auteur? Ben jij nog niet dagelijks (of wekelijks) met jouw boeken en schrijverscarrière bezig? Dan heb ik voor jou een simpele tool om jouw zichtbaarheid en verkopen een boost te geven: workshops geven. Heb jij wel eens auteurs gezien die dit doen? Op schrijfevenementen of op middeleeuwse evenementen? Het lijkt misschien alleen voor gevorderde auteurs, maar ik zal je uitleggen waarom je hier snel mee kan beginnen, ook als het voelt alsof je nog niet zo ver bent. Daarbij is een workshop interactief en is het een geweldige aanvulling op een lezing of het huren van een boekenkraam, wat een stuk statischer is.

Mijn bezwaar tegen workshops was altijd: ik ben te onervaren, te jong, ik heb niets te vertellen. Maar dat is een excuus. Elke schrijver kan iets wat een ander niet kan. Ga maar eens op een rijtje zetten waar jij als schrijver constant mee bezig bent (tip: doe dit nu, terwijl je dit leest!). Ben jij goed in een spannend einde verzinnen, of een wereld verzinnen, heb jij veel kennis van mythes of de middeleeuwen, heb je een goed gevoel voor taal, weet jij de spanning vast te houden, etc.? Of als je een informatief boek schrijft, ben je helemaal binnen: dan kan je het over je expertise en een deel van de inhoud van je boek hebben.

Goed, je kan dus best wel verzinnen wat jouw kwaliteiten zijn. Waar ik vervolgens vaak tegen aanliep was het volgende: ja, maar wat ik kan, daar zijn al meerdere workshops van, van auteurs die veel meer publiek trekken dan ik. Ook dat zijn excuses om eronderuit te komen. Hoe weet je dat eigenlijk van tevoren? Wie weet heeft iemand inderdaad interesse in een vergelijkbare workshop van een andere auteur, maar kan hij/zij alleen op de tijd dat jij het geeft. Of misschien lopen ze toevallig voorbij en hebben ze gelijk interesse en willen ze graag aanschuiven. Ik heb geleerd om de zorgen over het aantal mensen dat eventueel zou komen los te laten, ook al is het niet altijd makkelijk.

Dus, hoe zet je simpel een workshop op?

  1. Kies één onderwerp waar je veel vanaf weet. Zo houd je de zenuwen onder bedwang. Je kan namelijk veel makkelijker praten als je kan improviseren. En je kan improviseren als je veel kennis en inspiratie paraat hebt staan. Dit helpt ook de workshop voor deelnemers ordelijk te houden.
  2. Kies de opzet. Bijvoorbeeld: geef een introductie van jou en het onderwerp, leg één onderdeel uit en laat mensen daarmee oefenen. Daarna leg je weer iets uit en kunnen ze dat oefenen. Aan het eind kan je een samenvatting geven en ruimte geven voor een discussie en vragen. Sluit af met een bedankje (verbaal of een cadeautje, zoals een pen, een schriftje of een boekenlegger) en laat jouw boek zien waarin je toepast wat je in de workshop hebt besproken.
  3. Regel/koop wat je nodig hebt voor de workshop. Wil je mensen laten oefenen met schrijven? Regel dan pennen en papier/schriftjes. Is het buiten? Kijk dan naar het weer, misschien heb je een zeil nodig. Wil je mensen laten kleuren? Regel dan stiften en/of potloden. Stel dat mensen jouw boek willen kopen, zorg dan voor wisselgeld en een pinapparaat.
  4. Bedenk wat je qua aankleding wil doen. Wil je een mooie lap stop over de workshoptafel? Wil je jouw boeken uitstallen? Wil je flyers uitdelen, zorg dan voor een bak waar het netjes in kan.
  5. Oefen de workshop van tevoren. Vraag desnoods een groepje mensen die jouw workshop wil uitproberen en vraag om feedback.
  6. Optioneel: verbind er een actie aan. Bijvoorbeeld: wie het beste korte verhaal heeft bedacht in de workshop, wint een exemplaar van jouw boek (laat deelnemers onderling stemmen welke het beste is). Wees vooral creatief in wat voor acties je eraan kan verbinden.

Goed om in gedachten te houden: voor een workshop kan je geld vragen (niet altijd, kijk naar de situatie, soms schrikt het mensen af om deel te nemen of wil de organisator van een evenement dat niet) en het is een mooie mogelijkheid om jouw boeken aan te prijzen (maar leg het er niet te dik op). Uiteindelijk ben jij zichtbaarder op een moeiteloze manier en plant je zaadjes voor meer verkopen van je boeken, of wie weet, aanvragen van je workshop. En wanneer je een workshop eenmaal gegeven hebt, kan je het altijd hergebruiken! Je hoeft het wiel maar één keer uit te vinden.

Heeft deze blog jou geholpen, maar wil je er concreet mee aan de slag en kan je wel wat hulp gebruiken? Laat mij je helpen. Vraag een gratis Skype gesprek aan in de winkel of mail me via annemiek@jonasdubelaar.com

Hoelang is een boek.

In Nederlandse, maar ook internationale, groepen die schrijvers met elkaar verbinden, blijft dit een vraag die regelmatig terugkomt: hoe lang moet mijn boek zijn? En in het verlengde daarvan, hoe lang moet een hoofdstuk zijn? Ten eerste: dat zijn twee compleet verschillende vragen. Voor de lengte van een boek zijn er duidelijke richtlijnen en wat betreft de lengte van een hoofdstuk, daar ben je veel vrijer in. Met dat achter de rug, hoop ik je met deze blog helderheid te geven.

Voordat we de cijfertjes induiken, wil ik een paar gedachtes met je delen.

Ten eerste: het genre waar je in schrijft, beïnvloedt de standaardlengte van boeken. In deze blog focus ik op fictionele en niet informatieve boeken e.d. Daarnaast zijn er ook allerlei sub genres die heel andere lengtes hebben. Zo is een kinderboek vaak dunner, een YA-boek wat ik zou noemen gemiddeld en volwassen fantasyboek dikker.

Ten tweede: ik zeg expres “standaard” en “richtlijnen” omdat de cijfertjes die ik je zo ga voorschotelen conventioneel zijn, maar niet allesbepalend. Zo kan de taal uitmaken: stel je hebt een Nederlands boek en je vertaalt dat naar het Chinees en het Engels, dan kan het woordaantal daartussen erg verschillen. Ga je daarvoor het woordaantal aanpassen om het boek dikker of dunner te maken? Bij sommige vertalingen wordt daar inderdaad voor gekozen, maar ik denk dat je als uitgangspunt het beste kan kiezen voor de hoeveelheid woorden die het verhaal nodig heeft, en niet voor een doel van woordaantal.

Ten derde: Veel beginnende schrijvers zeggen met trots dat ze 10, 50 of 100 pagina’s gehaald hebben, en vragen vervolgens hoe dik hun boek zou worden. Eén van de eerste dingen die ik hen zou vertellen, is dat het veel effectiever is om van het woordaantal uit te gaan, en niet van het aantal pagina’s. Voordat jouw boek is uitgebracht, moet je boek nog opgemaakt worden. Hier kan het lettertype, de regelafstand en de lettergrootte (e.d.) nog worden aangepast, wat een grote invloed heeft op hoe dun of dik je boek wordt. Uitgaan van het aantal woorden geeft je een stabielere verwachting voor de dikte van je uiteindelijke boek.

Dan presenteer ik hieronder wat voor classificatie jouw werk krijgt bij de hoeveelheid aan woorden:

Kort verhaal: 3500 tot 7500 woorden

Novelette (ook novelle): 7500-17.000

Novelle: 17.000-40.000

Roman: 40.000+

Maar aangezien jij waarschijnlijk een boek (roman) schrijft, heb je waarschijnlijk ook wat aan een indicatie van fictieboeken:

Young Adult: 50.000-100.000

Romantiek: 70.000-120.000

Thriller: 75.000—130.000

Sci-fi/fantasy: 80.000-180.000

Literair: 45.000-120.000

Nogmaals, dit zijn richtlijnen en je mag er best van afwijken, ook al raad ik je aan dat niet te drastisch te doen. Uiteindelijk zijn belangrijke afwegingen: 1) is dit woord/deze zin/deze scene/dit hoofdstuk een toevoeging of overbodig? 2) wat doen anderen binnen mijn genre? (niet zozeer dat je ze moet na-apen, maar doe inspiratie op) 3) hoe leesbaar is dit voor lezers?

Wil jij mijn volledige aandacht en hulp bij een probleem waar jij tegenaan loopt tijdens het schrijven? Bestel dan een gratis Skype-sessie in de webwinkel of stuur een mail naar annemiek@jonasdubelaar.com

Jouw boek & jouw ouders

Ben jij nog geen achttien en heb jij schrijfambities? Dan ben jij waarschijnlijk afhankelijk van je ouder(s). Steunen zij jou en wat je schrijft? Toen ik dertien was, plantte mijn moeder het idee in mijn hoofd dat mijn boek uitgegeven zou kunnen worden. Dat vond ik een wild maar avontuurlijk idee, waarna mijn ouders me financieel en praktisch daarmee hielpen.

Hoewel ik wens dat jouw ouder(s) je steunen bij het schrijven, kunnen ze niet alles voor je doen. Tenzij jouw ouders in het boekenvak zitten, zal je op een gegeven moment ook zelf dingen uit moeten zoeken. Weten jouw ouders wat er nodig is om een boek uit te geven en welke opties er zijn?

Misschien weten ze dat je een ISBN en barcode nodig hebt, maar hechten ze niet veel waarde aan een mooie cover en goed redactiewerk – dat is immers duur. Daar hoeven ze niet aan te denken wanneer jij graag je boek door een uitgeverij wil laten uitgeven, maar ook daar zit soms een kostenplaatje aan verbonden. Sommige uitgeverijen vragen een redelijk groot bedrag wat je vooraf betaalt, waarvoor je het makkelijk ook zelf zou kunnen doen. Het voordeel is dan wel dat je verder weinig hoeft te doen.

Maar als jij iemand bent die ambitie heeft zal je moeten letten op elementen die jouw boek kunnen helpen een succes te maken. Dat betekent een goede uitgeverij uitzoeken (pas op voor uitgeefplatforms zoals Boekscout), contracten goed doorlezen of als je het zelf wil uitgeven, uitzoeken wat allemaal nodig is om een boek op de markt te brengen (aanmeldprocedures, distributie, drukproces, opmaak en redactie etc.).

Dan is er nog iets wat jouw ouders niet voor je kunnen doen: een netwerk opbouwen. Misschien hebben ze een paar ingangen voor je, zoals mijn moeder die een schrijfcoach voor me heeft geregeld, maar je moet het ook zelf doen. Uiteindelijk moet jij de boekexpert worden, niet jouw ouders. Dat kan je alleen maar doen door veel met mensen te praten die er verstand van hebben, bepaalde keuzes in het boekproces van meerdere partijen aanhoren en dan zelf kijken wat jij vindt dat verstandig is voor jouw boek.

Dus wat is de moraal van dit verhaal? Wees dankbaar als je ouders je helpen en steunen bij jouw schrijfproces en durf ook verder te groeien. Als jij je ontpopt tot gepubliceerd auteur, zullen jouw ouders ook trots zijn als een pauw.

Een meesterschrijver door research

Stel, jij wil een verhaal schrijven. Je hebt misschien al een idee over je hoofdpersonage, waar het zich afspeelt en misschien al wat het einde is. Of jij nu een schrijver bent die alles vooruit plant of verzint terwijl je schrijft, wil ik graag iets met je bespreken. Als jij namelijk je verhaal naar het volgende niveau wil tillen, denk ik dat je er goed aan doet om je te verdiepen in wat je schrijft.

Voor deze blog ga ik uit van het fantastische genre, omdat dat nu eenmaal het dichtst ligt bij wat ik doe, maar het principe geldt voor elk. Voor je verhaal kan je veel inspiratie opdoen uit onze wereld (het verleden en het heden). En hoewel je helemaal vrij bent om te verzinnen wat je wil, moet je verhaal geloofwaardig overkomen, anders leggen mensen het aan de kant. Dit kan je doen door een magisch systeem uit te werken door je te baseren op de scheikundige elementen en er je eigen draai aan te geven, of je kan een nieuwe vechtstijl met eigen verzonnen wapens gebruiken, gebaseerd op hoe mensen in de middeleeuwen vochten.

Je snapt natuurlijk wel waar ik naartoe wil: kennis en onderzoek. Hoe meer kennis je hebt over geschiedenis, politiek, menselijk gedrag en alle andere aspecten die in jouw verhaal aan bod komen, hoe meer kennis je hebt om inspiratie uit te halen om jouw verhaal stevig op te bouwen. Dus daarom raad ik je aan eens in de zoveel tijd je te verdiepen in bepaalde onderwerpen die met fantasy, de middeleeuwen of het gewone leven te maken hebben.

Daarom geef ik hier een overzicht van een aantal onderwerpen waar je je in kan verdiepen, én, als je Engels goed verstaat, een tip voor een fantastisch YouTube kanaal waar je betrouwbare informatie kan vinden over wie welke wapens wanneer gebruikt, hoe het kasteelleven was in de middeleeuwen, hoe logisch het is om met een zwaard op een draak te rijden enzovoorts.

Dit is een eindige lijst, maar het idee is dat je zelf je kennis over onderwerpen die aan bod komen in je verhaal uit blijft breiden. Ondanks dat het geen superlange lijst is, is het toch veel als je je bedenkt dat er over elk onderwerp zoveel zinnigs te leren valt! Maar bedenk je eens wat je allemaal met die kennis kan…

  • Mythische wezens
  • Geschiedenis
  • Oorlog
  • Politiek
  • Economie
  • Wapens en bescherming
  • Stadsplanning
  • Mythes en populaire verhalen zoals sprookjes
  • Logistiek
  • Infrastructuur
  • Belasting
  • Entertainment
  • Verschillende vormen van bestuur (dynastie, democratie, dictatuur etc.)
  • Natuur (en hoe te overleven)
  • Kruiden/geneesmiddelen

En de hamvraag is: waar is dit allemaal op te zoeken? Je zou er misschien niet zo snel aan denken, maar de bibliotheek is nog altijd een goede plek om informatieve boeken in te kijken. Misschien heb je een kennis die arts is en op wie je al je vragen kan afvuren. Verder heb je documentaires, op Discovery Channel of Netflix. Maar voor een bron gericht op fantasy en middeleeuwen wil ik je graag wijzen op Shadiversity. Ik kijk regelmatig video’s waarvan ik denk “tja, daar heb ik inderdaad eerder niet goed over nagedacht”.

Het idee is dus dat je eens in de zoveel tijd, bij mij lukt het meestal wekelijks één of twee keer, je eens echt verdiept in een van de bovenstaande onderwerpen. Het hoeft niet eens iets te maken te hebben met het verhaal waar je nu mee bezig bent. Het belangrijkste is dat je dit systematisch doet en het belangrijk vindt om af en toe eens op te zoeken hoe iets in elkaar zit of zat. Op lange termijn bouw je een enorme expertise en database aan kennis op, waardoor je volgende verhalen makkelijker op kan zetten en je ze naar een hoger niveau tilt. Ja, je hoort het goed: “lange termijn”. Dat is waar een “overnight success” vandaan komt. Hard ongezien werken voor jaren, en dan opeens de vruchten kunnen plukken. Maar wanneer je ze plukt, zijn ze wel rijp.

Waar zou jij je meer in willen verdiepen?

Waarom zou je naar een evenement gaan?

Ben jij wel eens als bezoeker naar Elfia, Castlefest, Dutch Comic Con, Midwinterfair of de Gothic en Fantasybeurs geweest? En zag jij daar schrijvers staan, maar heb je niet besloten om daar zelf jouw boeken te verkopen? Dan mis je echt iets.

Je mist namelijk zichtbaarheid. Het lijkt misschien makkelijk om alleen op social media te blijven en, als je bij een uitgeverij zit, de uitgeverij de promotie laat doen, maar dan kom je niet ver. Sommige uitgeverijen, zoals Zilverspoor, Nimisa en Celtica Publishing staan vaak op evenementen, Luiting minder en Dutch Venture Publishing nauwelijks, die zitten meer in de boekhandel. Een prima overweging om eens te bekijken, maar of je nu in de boekhandel ligt of niet: op een evenement je boek verkopen loont.

  1. Heel simpel: je hebt meer materiaal om op je social media te gebruiken. Foto’s met lezers, foto’s van jij die signeert, foto’s met jou achter je boeken, allemaal goed inzetbaar voor je social media kanalen.
  2. Je laat je gezicht zien. Hiermee heb je persoonlijk contact met mogelijke lezers en bouw je een band op. Wanneer zij (vaak niet na 1x, vaak wel na een aantal keer jou gezien te hebben) jouw boek kopen en leuk vinden, is de kans groot dat ze vaker bij je langs komen voor een praatje en om te kijken of je al een nieuw boek hebt. Fans dus.
  3. Je bouwt een reputatie op. Door jezelf te laten zien gaan mensen jou en je boeken herkennen. Zeker naarmate je er vaker komt en meer boeken schrijft, krijg je autoriteit en daarmee geloofwaardigheid. Dat maakt mensen nieuwsgierig om je op te zoeken.
  4. Het brengt geld in het laatje. Dit hangt natuurlijk heel erg af van je kosten en opbrengsten. Zelfs als je geen winst draait is het tóch goed om te gaan, omdat je een groep fans opbouwt die zich uitbreidt, zodat je later wel uit de kosten komt. Schrijvers gaan vaak met een klein groepje achter een kraam staan, zodat de kosten lager zijn en je een beetje plezier kan houden in het evenement en het verkopen.

Een paar goede redenen om eens te gaan, niet? Wat zorgt ervoor dat je dit niet een keer geprobeerd hebt? Laat het me weten, dan kan ik je een bruikbare tip geven. Meer verkopen zijn altijd leuk.

Zelfcensuur

Ben jij een schrijver die alles meteen schrijft, of redigeer je tijdens het schrijven? Dit is een onderwerp dat wel vaker ter sprake komt, maar ik wil in deze blog graag een middenweg bieden.

Kort gezegd lijkt het een keuze te zijn tussen: aan het eind heel veel werk doen of heel langzaam vooruitgang boeken. Maar of dit zo is of niet, denk ik dat je tussendoor zeker moet letten op een aantal valkuilen. En dan heb ik het over details, die als je boek eenmaal klaar is lang niet zo snel opvallen als tijdens het schrijven. Deze “details” hebben namelijk weinig met het verhaal te maken, maar alles met schrijven, leesbaarheid van de tekst en stijl.

Maar Annemiek! Wat nou als ik gewoon lekker wil schrijven en mijn fantasie los wil laten? Wat als dit mij uit mijn “flow” haalt? Wat boeit mij al die stijve regeltjes?

Dat zal ik je vertellen. Het is fantastisch als jouw sterke kant het verzinnen van een magisch verhaal is, zonder dat kom je nergens, maar er is nu eenmaal een medium (taal) waarmee je dat verhaal vertelt. Als je daar geen aandacht aan besteedt, haal jij juist je lezers uit de flow. 

Wanneer ik verder ga met schrijven lees ik altijd even het stukje terug dat ik als laatst geschreven heb, om weer in het verhaal te komen. Dan voeg ik een missende letter toe, verbeter ik een kromme zin of valt me opeens een stopwoordje op. Dit kost weinig tijd (nog geen twee minuten), maar het poetst de tekst al op, op een manier die me aan het eind hoogstwaarschijnlijk niet meer zou lukken.

Om dit niet op het toeval aan te laten komen, heb ik een document waarbij ik bijhoud waar ik op wil letten tijdens het schrijven. Ik deel dat hier graag met je, zodat jij er misschien inspiratie uit kan opdoen.

  • werkwoordspelling: d/t-fouten, los of aan elkaar?
  • stopwoordjes (bijvoorbeeld: elk personage bijt op zijn/haar lip of zegt ‘oké’)
  • veelgebruikte terugkerende woorden (vind hier synoniemen voor!) (bijvoorbeeld: elk meubelstuk dat omschreven is is van hout gemaakt)
  • gebruik hoofdletters en kleine letters (zoals bij sporten, schoolvakken, spreuken)
  • logica van alinea’s (te lang, chaotisch, meer dan 1 onderwerp)
  • duidelijkheid in dialoog: wie is er aan het woord?
  • Gebruik van bijwoorden (verwijderen waar kan)
  • Vage termen en verkleinwoorden (vermijd veel gebruik van “een beetje” “ergens” “bijna” “ongeveer” “een tijdje”)

Wat deze lijst voor mij doet is dat het me een idee geeft van hoe ik mijn tekst kan verhelderen en bijschaven. Ik let echt niet op elk punt op elk moment van het schrijven, maar ik hou het meeste wel in mijn achterhoofd. Als me dan iets opvalt, dan herken ik het uit dit rijtje en pas ik het aan. 

Je kan ook altijd extra dingen toevoegen, want jouw schrijfstijl verandert voortdurend. Zeker stopwoordjes en andere veelgebruikte termen sluipen er geleidelijk in. Wanneer je manuscript af is, kan je deze lijst erbij pakken en het structureel afgaan, maar dan heb je jezelf al best wat werk bespaard.

Waar let jij het meest op tijdens het schrijven?