We zijn allemaal luie schrijvers

Lui. Is dat iets waar jij je als schrijver in herkent? Waarschijnlijk niet. Het schrijfproces is lang en intensief, en er gaan warme emoties mee gepaard. Toch kan je schuldig zijn aan het fenomeen “lazy writing”. Nee, het slaat echt niet op jou? Het nare van lazy writing is dat je het vaak zelf niet door hebt, dus lees gauw verder en oordeel daarna wat wel en niet op jou van toepassing is.

Allereerst, wat bedoel ik met lazy writing? Veel redacteuren, online blogs en recensenten praten over het (overmatig) gebruik van woorden die weinig inspirerend zijn, zoals bijwoorden en “dingen”, “sommigen” etc. Waar ik in deze blog over praat gaat over het verhaal en de verhaallijn, niet zozeer over je taalgebruik.

De blog is onderverdeeld in drie hoofdcategorieën die ik wil belichten. Het is geen allesomvattende lijst, maar helpt je goed op weg om een spannender verhaal neer te zetten en je lezers een betere leeservaring mee te geven. Veel lezers vergeven een aantal kleine ergernissen en weten dat niemand (en dus geen boek) perfect is, maar het kan snel als te veel worden ervaren. En minder zwakke punten in je boek is altijd beter.

Logica

Deus ex machina

Een veelbesproken ergernis van lezers en vrij makkelijk te herkennen: een oplossing (vaak aan het einde van een verhaal) die uit de lucht komt vallen, onlogisch is en overkomt als een groot zwaktebod. Een variatie hierop is dat de oplossing zelf wel logisch is, maar dat de lezer het niet heeft kunnen zien aankomen. Dit is niet hetzelfde als een plottwist, omdat het grondwerk compleet afwezig is. Bijvoorbeeld: je werkt met een bepaald magisch systeem, maar lost een probleem op met een onderdeel van het magische systeem dat je nooit eerder benoemd of uitgelegd hebt. 

Compatibiliteit

Dit is vooral toepasbaar op gevechten. In veel verhalen zie ik dat een personage (good guy en bad guy komt allebei voor) als OP (overpowered) wordt neergezet, die dan later toch overwonnen wordt. Vervolgens verliest de hoofdpersoon van dat OP karakter, maar wint van degene die het OP karakter verslaat. Natuurlijk is niet elk gevecht hetzelfde en staat het niet allemaal vast, maar je moet heel goed nadenken over waarom de een wint/verliest van iemand en de ander niet. 

Soms gebeurt het ook, om de hoofdpersoon een volgende uitdaging te geven, dat er nog een OP karakter bij komt, die de hoofdpersoon dan verslaat. In heel veel gevallen maakt dit de vorige vijand zwak, terwijl hij toch zo onoverwinnelijk was? 

Het kan zijn dat er omstandigheden meespelen, waardoor de ene OP het eerste gevecht verliest, maar later weer sterk terug komt. Kijk hiermee uit, het kan werken mits je het goed doet, maar het kan ook snel fout gaan. Let vooral op dat er een logische reden is waarom A verliest en B wint. Veel lezers vergeven je op dit punt, en de krachten van je personages zijn vaak ook moeilijk te vergelijken als je ze uniek maakt, maar te veel onbalans gaat opvallen.

Geloofwaardigheid

Uitleg

Infodump komt zo nog terug, maar eerst even terug naar de basis. Er zullen momenten komen in je verhaal dat het minder spannend is, maar wel nodig is om in je verhaal op te nemen, zoals het verbinden van bepaalde gebeurtenissen. Als jij het al saai vindt om te schrijven, gaat dit voor de lezer niet anders zijn. Neem een actieve houding en kijk hoe je een scène met minder actie toch spannend kan maken.

Daarbij is het ook goed om te letten op zaken die voor jou, de auteur, voor zich spreken, maar waar de lezer uitleg nodig heeft. Gaan jouw personages op reis? Leg uit hoe, is dat te voet, te paard, op de fiets? Zeker als je fantasy schrijft, kan je er niet vanuit gaan dat de lezer weet wat jij bedoelt en wat gangbaar is.

Reputatie

Dit zijn zinnen in een boek die stellen dat een persoon een bepaalde persoonlijkheid of reputatie heeft (wreed, machtig, wijs etc.). Ik zou dit soort statements sowieso vermijden, maar als je het al toevoegt aan je verhaal, laat dan gedrag zien waaruit blijkt dat dit inderdaad bij die persoon hoort (een huisdier doden, over veel land beschikken, niet boos worden als iemand hem/haar beledigt, ik noem maar iets). Alleen maar zeggen dat iets zo is, maakt het juist zeer ongeloofwaardig.

Alles gaat goed voor de hoofdpersoon

Wat een verhaal aantrekkelijk maakt, is dat de hoofdpersoon groei doormaakt, of tot nieuwe inzichten komt. Als alles in zijn/haar voordeel gaat, is er geen enkele reden om iets anders te doen of van een gebeurtenis te groeien. Bovendien is het niet representatief voor het leven. Er gebeurt altijd wel iets onverwachts, of iets gaat niet zo goed als je gehoopt hebt. Dit hoort ook in verhalen thuis.

Overbodigheid

Infodump 

Het kan heel waardevol zijn om informatie aan de lezer mee te geven en kan bijdragen aan een vollediger plaatje en leeservaring. We weten allemaal wel dat te veel informatie in één keer geven als beginnersfout wordt gezien, maar het is ook een prachtig voorbeeld van “lazy writing”. Je kan het namelijk doseren. En dat vereist iets meer denkwerk dan het op dezelfde pagina te pleuren. Dat betekent dat je actie en voortgang van het plot moet bekijken en nadenkt over wat een goed moment is dat je een deel van die informatie brengt. Maar als je dit eenmaal doet, voelt je verhaal nog net zo rijk en interessant aan, en ook nog eens natuurlijker.

De “cool” factor

Het (overmatig) gebruik van populaire zegwijzen en plotwendingen en ga zo maar door, omdat het cool en populair is. Als dit je reden is om iets te schrijven dat je leuk vindt klinken, is het leeg en voegt het niets toe aan je verhaal. Kijk naar een alternatief en wees verrukt over alle mogelijkheden! Je vindt gegarandeerd iets wat de lezer echt cool vindt.

Ik hoor graag of jij iets hebt gevonden in jouw schrijven wat je nog niet eerder was opgevallen. En als lezer, waar erger jij je het meest aan van de punten in deze lijst?