Don’t skip this! YODO!

Rookie mistakes series – part 2

Have you just started writing? Or have you just finished the first round of your manuscript? Have you not yet been published? Then I’m talking to you! Let me tell you a little bit about myself, to see if you really want to continue reading. I wrote my first book at age 13 and self-published my first book at age 15. I know exactly what it’s like to be enthousiastic and start publishing immediately. Do you feel something similar? Great!

However, I’m going to stop you right there for a minute. Hold your horses. There is one thing you need to know before you start doing anything with that idea or manuscript of yours: how serious are you? Do you want your stories to be read by your inner circle? Or do you want to reach an audience? If your answer is the first, you can close this window or send this blog to someone who would benefit from this blog. If your answer is the second, then this is just for you.


In the beginning, mostly before you have decided how serious you are (do start thinking about that right now), because you don’t have the means or the knowledge or experience, you undervalue some elements of the publishing process and ignore them. DON’T! Do you realise you only debut once? (#YODO) It’s the same as meeting with a stranger: you have only one shot at giving a good first impression. If it’s not good, you will have a hard time fixing it and it’s going to cost some time. You’d better avoid that, right?

Unskippable publishing elements

So, if you’re innocent like me (only at the surface though), you might think: I didn’t (want to) ignore anything, am I doing something wrong? No, because you’re new to this. How can you be blamed for being inexperienced? But it might very well be that you’re not aware of the necessary elements of publishing a book. So here’s an overview of what you definitely shouldn’t skip, just because you wouldn’t have the money, time or knowledge, or any other excuse really.

1) A professional cover

– if you’re not a cover artist, don’t make it yourself! –

There are several ways to avoid having to pay €300,- to €500,- (even though that is a common and fair price), like asking a photographer to use their photo for approximately €100,- to €200,-. And I myself have once paid no more than €50,- for a very good cover. But even so, don’t let the prices scare you. You should want a cover that looks integrated (not photoshopped) and representing of your genre and story, whilst giving it a mysterious look (a theme or element from the books that gives a hint of what it’s about, but makes your potential readers yearn to know what it could mean). Don’t make it with a site like canva, hire a professional cover artist. Even if that means you have to save money for a while – it’s worth it, because your cover is the best marketing for your book. This also applies for ebook covers, not just print!

2) Formatting

If you want to convey your professionalism, do not skip out on hiring a formatter. If you want to put in the time and effort of formatting an ebook, it’s not too hard to learn if you take a style guide like Smashwords’. For print: always hire a formatter if you’re not one yourself. This way you avoid stupid-looking mistakes as enters halfway through a sentence, or no indents. A formatter will help you deliver the right file for the printer’s, so you don’t have to worry about bleeds. What are bleeds? Exactly, none of your business. Your formatter will deal with that.

3) ISBN & bar code

If you want your book to be available in (online) stores, you will need these. It might be a little bit expensive, depending on how you publish (e.g. some services offer a free bar code generator), but even so you shouldn’t skip it. Bookstores will be less likely to sell your book and you might not be able to sell on online platforms without these crucial elements.

4) A professional editor

Nothing screams more “I didn’t know what I was doing and don’t care – it’s the story that matters” than no or poor editing. If you want to reach an audience, they need to know you’re serious. Why would they buy from you if you didn’t want to invest in quality? Typically there’s two types of editing: line editing and copy editing. You need both! And if you really want to handle this professionally: look for bèta readers and proofreaders before the editing process starts. Don’t worry about your story changing, try to find editors and readers who intend to bring out the best of your story. You can even ask for a sample edit.

These four points together just form the bare minimum of what you have to do if you are serious about publishing your book. I can imagine that, after reading, you’re left with a bunch of questions. Leave a comment with your question(s) or email them to and I will be of service!

Did you enjoy this article? Then you might be interested in rookie mistakes part one

“Asking for a friend”

Did you find this article helpful for someone you know? Don’t hesitate and forward it now!

Rookie mistakes – part 1

Are you a writer, just finishing up your first novel? Then I have some advice for you – which you will most likely be completely oblivious to. Not your fault, just warning you. There are lots of things that will go over your head since you are a beginner, but in the first part of this blog series I would like to point out one of the less obvious things that you will miss.

First, let me introduce myself regarding this topic. I have been a writer for 11 years, I have 3 published books and one translation to Chinese. I have become extremely analytic when reading the works of other authors, so I started to professionally proofread for debuting fantasy authors. And oh yeah, I’m Dutch. So beware, I’ll probably not participate in sugar-coating, but that’s only because I am passionate about helping you improve your writing.

Solid, but bare

So what I notice in most debuting novels is, when it’s a good book, a solid framework and I can’t fault it without being nit-picky, but the story is extremely basic and “bare”. Note: this is mostly the case with fantasy, it may or may not apply to other genres. What do I mean with this? Well, let’s take a look at what makes a good fantasy novel. Generally readers want to delve into a new fantasy world with all the basics (magic system, political system, important historical moments etc.). In other words: readers want to explore.

Give readers more of what they like

If the basis of your novel is good, you must expand it. If I like a story, I want to know all about it. I do not only mean the story, but also the characters. You might have read somewhere that you need to write individual characters, not all copies of you. I’d like to take it one step further. Most debuting authors write only a few characters. Maybe just 2 or 3 that play a big role in the book. If I can’t “choose my favorite” character from a wider range of choice, I’ll probably dislike all of them (shocker: most people don’t like the main character of a book). So expand your set of important characters to at least 7, give them a background, a reason for doing what they do and how, give them a goal and individual mannerisms.

Decent plot calls for more depth

When it comes to the story, most of the time the basic plot is decent. If your fantasy novel is less than 70.000 words you should really have another look at whether or not you have missed an opportunity for the reader to delve into your world. You can ask yourself questions like: was the magic system explained properly? Does my main character just accept everything as it is presented to him/her, or is there some room for getting used to a new environment or any other big change triggering the story?

The writer’s voice should disappear

One last thing I would like to mention here is: do take a look at your characters. Do they all say “ok” in the dialogue? Then I can hear you, the writer. If everyone has the same mannerisms or way of speech, you have not thought enough yet about the individuality of your characters. It is okay to use “ok” for a teenage boy, but it affects the status of a teacher or policeman. Do they all shrug, or smile? Take a look around you: does everyone always do the same thing? You know the answer, but it’s difficult to take it into account when writing. Then reread your manuscript with this in mind. Search for things your characters do the same and ask yourself: does this really suit this character? And most importantly: don’t rush to publication. You can only debut once.

Let me help you!

If you’re afraid you can’t do this yourself, I only ask €150 for a professional proofread. Really, this is insane if you would translate it to an hourly rate. The feedback will also help you to avoid mistakes when writing future books, so do it once and you’ll forever reap the benefits. Do send an email to when you have any questions or would like to take up on this offer. Disclaimer: this is not the same as making it ready for publication! You still need an editor to look at your novel on a grammar level, a formatter and a book cover artist.

Leesniveau omhoog? Focus dan op leesplezier ontwikkelen

Maak jij je zorgen over het dalende leesniveau in Nederland? Ik wel, want boeken gaan me aan het hart. Het is volop in het nieuws gekomen, zoals bij de NOS en behandeld bij programma’s zoals Zondag met Lubach. Eén van de dingen die ik daarin mis is het algemene beeld van lezen. Hoe praten scholen, ouders en vriendjes en vriendinnetjes over boeken? Hoe veel mensen kom je in de trein tegen die een boek lezen? Er zijn minder bibliotheken, boekhandels hebben het zwaar. Dus laten we eerlijk zijn: het imago van een boek lezen is verslechterd in de afgelopen 20 jaar. Misschien niet onder de mensen die nu boven de twintig zijn, maar beneden die leeftijd. “Lezen is stom”, “Lezen is saai”, “Ik kijk liever een film”, “Ik ga liever gamen”. Herkenbaar? Dan snap je wat ik bedoel.

Dat is deels te wijten aan de digitale wereld die ontwikkeld is. Het is om ons heen en we kunnen er niet omheen. Maar we kunnen daarnáást nog steeds lezen stimuleren. De beste manier is niet blijven hameren op de ontwikkeling van leesvaardigheid, maar de focus te verleggen naar leesplezíér. Stichting Leesplezier steunt bijvoorbeeld op lokaal niveau het ontwikkelen en versterken van leesplezier en heeft daar een heel adviesteam achter. Ik denk dat dat op de lange termijn mooie effecten gaat hebben.

We hebben het zelf in de hand

Maar we kunnen zelf ook iets doen. Ik weet dat er ouders zijn die wat ik zeg al hebben geprobeerd, en toegegeven, elk kind is anders en sommigen zijn lastig aan het lezen te krijgen. Het is ook een proces dat 1) vroeg begint, met o.a. voorlezen, uitstapjes naar de bibliotheek en/of boekhandel en 2) dat je moet volhouden naarmate de kinderen ouder worden. En dat hou je het beste vol door léuke boeken aan te bieden. En leuk en kwalitatief sluiten elkaar niet uit, hè? Volgens mij zien we allemaal dat boeken van Annie M.G. Schmidt, Thea Beckman en Tonke Dragt en nog zo veel andere bekende kinderboekenschrijvers mee hebben geholpen aan jouw eigen leesontwikkeling, zowel in leesvaardigheid als in leesplezier.

Om dat leesplezier aan te wakkeren, denk ik dat we ons eigen steentje kunnen bijdragen door eens in de zoveel tijd de kinderen in jouw omgeving het signaal te geven dat boeken lezen én leuk én belangrijk is. Eén van die manieren is gewoonweg: geef een boek als cadeau! Voor een verjaardag, voor Sinterklaas, voor Kerst of voor de zomervakantie, voor in de auto onderweg. Overigens kunnen luisterboeken daarin óók wonderen verrichten.

Op deze manier pak je die twee facetten die ik noemde in één klap aan:

  1. Het kan een kind dat weinig/niet leest laten ervaren dat een boek leuk is, waardoor de kans dat hij/zij later graag een nieuw boek oppakt en uitleest, stijgt. Het kan natuurlijk een lastige zoektocht zijn naar een boek dat hij/zij leuk gaat vinden, maar houd vol!
  2. Het houdt de boekenliefde van kinderen die al boekenwurmen zijn in stand. Juist tussen 10 en 14 valt er vaak een gat. YA is populair en verkoopt en boekenwinkels en kinderboeken worden altijd gestimuleerd, omdat we het belangrijk vinden dat kinderen goed leren lezen. Maar ook daartussen moeten we niet verzwakken.

Daarom hoop ik ook dat mijn boeken bij tieners van die leeftijd terecht komt, voordat ze verplicht moeten lezen voor de lijst. Als een laatste eindsprint om het leesplezier vast te houden, zodat “de lijst” hen niet eeuwig het leesplezier ontneemt. Het maakt de lijst misschien niet leuker, maar het kan wel net dat ene steuntje in de rug zijn waardoor ze later erop terug kunnen kijken met het idee dat de lijst misschien niet zo leuk was, maar wel waardevol, en dat ze daarom als volwassene 1) voor hun plezier blijven lezen en 2) ook het niveau hebben voor leeswerk dat praktisch is om te kunnen lezen.

Inspiratie opdoen?

Kinderen t/m 10 jaar: Vraag om persoonlijk advies bij je lokale boekhandel of een speciale Kinderboekhandel. Ook al hebben ze een boek niet, ze kunnen dat net zo snel bestellen en leveren als bol. Snuffel ook met kinderen door de bibliotheek. Zolang ze maar een boek kiezen, hebben ze keuzevrijheid. Dat gevoel helpt ook in leesplezier ontwikkelen.

Kinderen tussen 10 en 14: dit waren vroeger de C-boeken, weet je nog? Er zijn meerdere uitgeverijen die dit nog steeds uitgeven, maar minder opvallen. Google zelf of kijk eens naar Kluitman, Nimisa, Godijn Publishing, Dutch Venture Publishing of Hamley Books. En natuurlijk schrijf ik zelf voor perfect die leeftijd, dus neem eens een kijkje in mijn winkel: link.

Jeugd van 14+: dit is de typische YA die zo populair is. Bij bovengenoemde uitgeverijen kan je ook een groot YA aanbod vinden. Op websites zoals kan je makkelijk zoeken naar wat populair is én de recensies lezen. Je mag zelfs mij benaderen voor persoonlijk advies, want ik ken veel van de auteurs en wat zij schrijven: of PB me via Facebook:

Er zijn ook boekengroepen waar jij een oproepje kan doen, zoals “Young Adults boeken en series” en “Kinderboeken en YA” op Facebook.

♫1, 2, 3, 4, boek is van papier♫

Het komt vaker terug dan je denkt: de discussie over wat nu een boek is, en of de ene leesvorm beter is dan de andere. Om de een of andere reden hechten we meer waarde aan een fysiek boek dan aan een ebook. En wat vind je van een luisterboek? Dan lees je toch eigenlijk niet meer?

Beter of anders?

Los van dat een heleboel professionals in het boekenvak een ebook en luisterboek consumeren net zo goed lezen noemen, is het voor jou als auteur belangrijk om geen onderscheid te maken in wat beter is. Het is gewoon anders. Ik kan wel zeggen dat voor mij het lezen van een papieren boek de ultieme leeservaring is, maar de pro’s zijn het erover eens dat je een luisterboek ook kan “lezen” (omdat lezen vroeger een veel breder begrip was, met o.a. de betekenis “interpreteren”).

Daarbij leven we in “de moderne tijd”. De digitalisering van boeken is de twee na grootste verandering sinds de boekdrukkunst. Het is niet iets wat we kunnen negeren en het is ook niet iets wat we moeten onderschatten. Ebooks en audioboeken hebben voordelen die een fysiek boek niet heeft. Mensen met een leesbeperking kunnen alsnog een verhaal tot zich nemen, je kan veel meer boeken opslaan zonder dat het veel ruimte inneemt en op die manier ook makkelijker meenemen. En zo zijn er nog veel meer redenen die ik niet zelf kan verzinnen.

Er is meer dan papier

De meeste schrijvers hebben het plaatje van een paperback of hardcover in hun hoofd. Ik heb zelf jaren alleen maar gefocust op het verkopen van papieren boeken omdat ik daar meer waarde aan hechtte. Maar daarbij heb ik niet stilgestaan bij de vraag: waar hecht de lezer meer waarde aan? En dat antwoord kan dus verschillen van papieren boek, ebook en luisterboek. Soms is het een combinatie en wil een lezer op het ene moment een papieren boek en het andere een luisterboek. Om de lezer, met wie jij toch graag een goede band wil, tegemoet te komen is het dus cruciaal om je boek in meerdere formaten aan te bieden.

Daarom wil ik je even meenemen in mijn overpeinzingen, om jou een voorzetje te geven en jouw eigen gedachten erover te stimuleren.

Papieren boeken

Ik bied mijn boeken uitsluitend in hardcover versie aan. Dit komt dat een kartonnen omslag in de buitenlucht op evenementen omkrult en het moeilijk is de kwaliteit te behouden. Dit geldt ook voor als lezers het meenemen in de trein of op vakantie. Sommigen vragen specifiek naar een paperback. Ik weet niet altijd wat de reden ervoor is, maar er is een voorkeur voor. In ieder geval is het goedkoper en voor mensen met een krappe portemonnee kan het doorslaggevend zijn om wel of geen boek van je te kopen.


Sinds kort zijn 2 van mijn boeken als ebook beschikbaar. Eén daarvan verkoopt net wat beter dan zijn papieren versie. Dat geeft al aan dat er echt vraag naar is. Voor sommigen is het heel fijn dat je de lettergrootte kan aanpassen, dus zeker als ouderen jouw boeken lezen is een ebook een hele handige manier om ze tegemoet te komen. Het voordeel van een ebook is dat ik er meer geld aan over hou per verkocht boek. Je kan ze zelfs via de bibliotheek laten lenen of op bekende platforms uploaden. Zo heb ik dat bij Rakuten Kobo gedaan, waardoor ze ook meteen beschikbaar zijn via Je hebt dan ook geen opslagkosten bij het CB zoals bij een fysiek boek en ook geen verzendkosten. Het enige wat ik echt een nadeel vind, is dat je niet kan signeren.


Ik had al jaren een luisterboek versie van “Vitya Malonti”, maar dat was een gebrande CD. Met alle nieuwe platforms zoals Audible en Storytel heb ik dat echt moeten herzien. Ik ben bezig met het maken van het audioboek van het eerste deel van Jonas Dubelaar en ik ga dat zeker op die platforms beschikbaar stellen. Ik heb zo veel mensen die blind zijn of last hebben van dyslexie blij kunnen maken met die eerdere luisterboek versie van “Vitya Malonti”, dat ik de waarde ervan belangrijk genoeg vind om luisterboeken te blijven produceren.


Voor mijn gevoel praat ik redelijk makkelijk over deze dingen. Ik wil je alleen wel waarschuwen. Zelfs voor fysieke boeken, maar vooral ebooks en luisterboeken, geldt dat je wel moet weten wat je doet om een kwaliteitsproduct neer te zetten. Zo moet je ebook compatibel zijn met verschilende ereaders of tablets en daarvoor moet je een goede opmaak hebben. Bij het maken van een luisterboek moet je een goede microfoon hebben en vaardigheden hebben om audio te bewerken. Als je geld hebt om dit over te laten aan een professional zou ik dit zeker aanraden. Wil je de sprong wagen en het zelf doen, praat dan eerst even met mij, dan vertel ik je waar je rekening mee moet houden. Je kan contact opnemen via

Welke formats heb jij van je boek? En welke heb je nog niet, maar zou je wel willen?

Wat is een schrijver?

Een schrijver schrijft – maar soms ook niet, bij gebrek aan motivatie of tijd. Bekijk de vlog van de maand om te horen hoe je daar mee om kan gaan – tips van een ervaringsdeskundige.

Heb jij moeite om tijd/puf te vinden om te schrijven? Waar ligt dat aan volgens jou?

Vlog: schrijven en discipline

Ik hoor vaak dat ik een ijzersterke discipline heb en veel mensen inspireer. Dat is iets waar ik nooit mee bezig ben, omdat het voor mij heel normaal is. Maar nu heb ik eens goed naar mezelf gekeken en neem ik jou mee in mijn proces, zodat jij inspiratie kan opdoen hoe je een druk leven kan combineren met je droom achterna jagen.

Vond je dit een leuke video? Vergeet dan niet dit te liken, delen en/of je te abonneren op mijn kanaal. Heb jij suggesties voor een onderwerp? Daar sta ik voor open!

Fantasytalen: wedstrijd!

Blijf doorlezen! Deze blog is een introductie op een wedstrijd waarbij je kans maakt op een persoonlijke prijs! In een vorige blog heb ik je verteld hoe je het verzinnen van een fantasytaal kan aanpakken, lees het hier als je een volledige lijst aan tips wil om een fantasytaal te creëren: Lees de andere blog hier voor inspiratie: Een van de dingen waarvan ik vind dat je op moet letten, is dat wat je verzint origineel is. Je kan best je laten inspireren door een buitenlandse taal, maar hoe groot is de kans dat jij een taal beheerst waar niet al heel veel fantasy op gebaseerd is? (Engels, Frans, Latijn, Grieks, Noors) Het is echt een valkuil door te veel te leunen op bestaande talen, maar inspireren kan altijd. Het is belangrijk dat de basis van jouw taal door jou zelf verzonnen is. Ik heb daadwerkelijk een schema van werkwoordsvervoegingen, compleet door mij bedacht en een eigen alfabet. Bepaalde woorden zijn gebaseerd op bestaande talen. Het woord voor “boek” in Maruna (mijn fantasytaal) is shyn, en het komt van “shu” uit het Chinees.

Wat probeer ik hiermee te zeggen? Jij moet een basis vinden die uniek is voor jouw taal en niet te veel lijkt op een bestaande taal. Hadden mijn lezers geweten dat “shyn” van het Chinese “shu” komt als ik dat niet zou vertellen? Hoogstwaarschijnlijk niet, want in mijn taal zie je dat woorden bepaalde wetmatigheden hebben die uit mijn brein komen. Veel lettergrepen met één klinker heeft vaak een “y”, hier een paar voorbeelden: Tylrav, Taelsyn, Verydé, Saenlyn, shyn. De ‘a’, ‘e,’ en ‘y’ komen het meest voor. Hier heb ik voor gekozen omdat ik de magische taal zacht wil maken. Ook maak ik veel gebruik van “ae”, en hoewel het in het oud-Nederlands voorkomt, klinken mijn woorden totaal niet oud-Nederlands. Daarom haal ik ook inspiratie uit Welsh, oud-Engels, Chinees en Grieks, zonder dat direct te herleiden is, want ik heb het mij(n taal) eigen gemaakt.

Dus hoe kan jij je originaliteit naar een hoger niveau brengen? Bedenk als eerste waarvoor je het wil gebruiken. Wil je echt zinnen gebruiken, of alleen namen voor personen en steden? Afhankelijk daarvan, bekijk welke tips voor jou van toepassing zijn.

  1. Bedenk wat voor gevoel jouw taal moet geven – moet het hard en stoer zijn, of zacht  of hoogdravend? Welke letters en klanken passen daar voor jouw gevoel bij?
  2. Wat voor letters of lettergrepen maken het verschil tussen een werkwoord en een zelfstandig naamwoord? In mijn taal eindigen hele werkwoorden op -ir, -ri of -si. Je zult dan ook niet snel een zelfstandig naamwoord zien dat daarop eindigt, want dat kan verward worden met een werkwoord.
  3. Is het nog een beetje uit te spreken? Voorkom hele lange werkwoorden of veel klinkers of medeklinkers achter elkaar. Woorden zonder klinkers zijn ook niet heel aantrekkelijk.
  4. Hoe veel lettergrepen hebben de meeste woorden in jouw taal? Ik hou het zelf vaak bij twee of drie. Er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen (en dat zijn vooral namen, die hebben soms vier).
  5. Google jouw verzonnen woord: het zou zonde zijn als het al bedacht is, of erger, een betekenis heeft die jij er niet mee bedoelt.
  6. Durf eerst iets te verzinnen zonder inspiratie van buitenaf. Controleer daarna of je het nog kan verbeteren.

Heb jij iets geleerd van deze blog en ben je klaar voor een uitdaging? Of vind je dit te makkelijk en wil je mij wel eens laten zien hoe goed jij wel niet bent? Verzin dan voor de volgende woorden een vertaling naar een magische taal. Dit kan een taal zijn die je al verzonnen hebt, of iets tijdelijks, alleen als antwoord voor deze winactie. Wat kan je winnen? Een persoonlijke online workshop van mij over fantasytalen en een ansichtkaartje met een tekst in mijn fantasytaal, speciaal gekalligrafeerd.

Je hebt tot 17 mei om te reageren en kans te maken. Plaats je reactie op mijn website onder deze blog, anders telt het niet.

Dit zijn de woorden:

  • boom
  • boek
  • droom
  • draak (probeer echt iets te verzinnen dat niet op dit woord lijkt)
  • natuur
  • magie

Veel plezier met deze wedstrijd! Degene die het meest zijn/haar best gedaan heeft, ik beoordeel op wat ik heb genoemd in deze blog, krijgt van mij bovengenoemde prijs.

Knip jouw boek in stukjes!

Niet schrikken! Ik heb het niet over een boek kapotmaken. Nee, dat zou heiligenschennis zijn. Ik heb het over quotes. Ben jij een schrijver en ben je al ver met je boek of heb je al boeken af en op de markt? Wat je antwoord ook is, jij kan lezers trekken door berichten te posten op Instagram, Facebook, Twitter en waar je allemaal actief bent, waarin jij een leuke quote uit je boek citeert. Dit heeft nog meer invloed als je het visueel aantrekkelijk maakt.

Laten we het eerst over de inhoud hebben. Als eerste: wanneer kan je een quote uit je boeken citeren? Ondanks dat jouw boek nog geen redactie heeft gehad als je nog met het manuscript bezig bent, zou ik zeggen dat je het op elk moment kan doen. Zorg in ieder geval wel dat je al flink wat woorden hebt geschreven, want volgens mij zijn de beste quotes verderop in het boek. Als je een quote pakt uit een nog niet geredigeerd manuscript, let er dan extra op dat er geen taal – en/of spellingsfouten in zitten. Het idee achter quotes delen is dat je mensen warm maakt voor je boek, en er zijn mensen die meteen afknappen op fouten.

Ten tweede: van wat voor soort tekst maak je een quote? In het algemeen kan je het beste dit in je achterhoofd houden: “Doet dit stukje tekst iets met mij?”. Ik heb een paar ideeën voor je in welke hoek je dat kan zoeken.

  1. statements van personages (wijs, bitterzoet, mooi)
  2. een opzetje naar iets spannends
  3. een terugblik van een personage (waarbij je niet te veel weggeeft van het verhaal)
  4. een mooie beschrijving (van een landschap, een gevoel, een herinnering of een persoon)
  5. pijnlijke momenten
  6. een moment wanneer een personage groei doormaakt
  7. iets anders korts en typerends in jouw boek

Dit lijstje is natuurlijk niet compleet. Heb jij nog een aanvulling?

Stel, je hebt een mooie quote gevonden. Dan moet je het nog opleuken. Als je al een cover hebt, kan je de cover zonder tekst als achtergrond gebruiken, of de cover met een quote op de achterkant in plaats van de flaptekst. Ik laat je hier een voorbeeld zien van hoe ik dat heb gedaan:

Als je geen cover hebt, of het wil afwisselen met iets anders, zorg dan dat je aan de volgende punten denkt:


Je wil dat mensen de tekst lezen, dus voeg niet te veel onnodige frutseltjes of felle kleuren toe, want dat leidt af


Zorg voor een plaatje en/of kleuren die goed bij de inhoud van je boek/de quote passen


Zorg dat er voldoende rust is in het plaatje met tekst, zorg voor een leesbaar lettertype, – grootte en -kleur


Waar plaats je de tekst? Het is mooi als het uitgelijn is, maar als je links een mooi plaatje hebt en rechts meer ruimte, is rechts de beste plaats om de tekst te zetten

Andere informatie

Afhankelijk van waar je de quote voor wil gebruiken, heeft het zin om na te denken om (kleiner) de titel van het boek, jouw auteursnaam, je website en/of verkoopinformatie erbij te zetten (zie ook voorbeeld hierboven).

Heb jij al eens quotes op deze manier gemaakt? Zo nee, ben je nu enthousiast om dat eens te proberen? In Canva kan je makkelijk hiermee knutselen. Wil je dit samen met mij maken voor je boek? Vraag dan een Skype-gesprek aan via de winkel of mail naar Dit is beide gratis en zonder voorwaarden.

Recensies schrijven als schrijver

Ben jij een schrijver die ook leest van je “collega schrijvers”? Word je wel eens benaderd door een auteur om een recensie-exemplaar te lezen en er een recensie over te schrijven? Dan kan het zomaar zijn dat je er moeite mee hebt, of het helemaal niet wil doen omdat je bang bent dat het boek tegenvalt.

Tenzij het boek echt niet in het genre ligt dat jij graag leest, zou ik je aanraden af en toe wel boeken van andere schrijvers lezen. Zo bouw je een hechtere band op met mensen die je toch tegen blijft komen, blijf je op de hoogte van wat er op de markt is, krijg je misschien ideeën over hoe je jouw boek wel of juist niet wil schrijven en ben je ook zichtbaarder voor lezers. Kortom, je helpt jezelf en een ander, twee vliegen in één klap.

Er zijn twee scenario’s waar ik jou houvast wil aanbieden bij het schrijven van een recensie. Eentje waarin je het boek fantastisch vond, en eentje waar je het wat minder vond.

Je vond het fantastisch!

Fijn! Voor jou en de schrijver. Schrijf een korte samenvatting zonder spoilers (dit is écht heel belangrijk), wees specifiek over welke elementen ervoor zorgden dat jij zo’n fijne leeservaring had (denk aan: fijne schrijfstijl, goed te volgen maar niet voorspelbaar, je kon je inleven in de personages, het was meeslepend etc.). Probeer ook aan te geven voor wie dit boek geschikt is en voor wie niet. Bijvoorbeeld: geschikt vanaf 16 jaar, of: niet voor mensen die snel bang zijn, of: een aanrader voor mensen die van spannende fantasy houden, of: lees het als je van romantiek houdt.

Je vond het wat minder

Dit is altijd een lastige. Als je hebt beloofd een recensie te schrijven al helemaal. Als je het boek uit jezelf leest, raad ik aan geen recensie te schrijven, tenzij je echt wil dat toekomstige lezers een goed beeld kunnen vormen bij dit boek. Als je er echt mee in je maag zit, kun je altijd de schrijver nog aanspreken en vragen wat hij/zij liever heeft – en hou je daar ook aan. Wanneer je wel een recensie schrijft, maak wederom een korte samenvatting zonder te spoilen (en hou ten minste dit deel objectief). Wijd daarna uit over wat wel goed was – er is altijd iets positiefs wat je kan vertellen. Geef daarna aan wat voor jou de leeservaring minder prettig maakte en hoe de auteur dat in jouw ogen zou kunnen oplossen. Bijvoorbeeld: ik kwam niet in het verhaal omdat er te veel personages werden geïntroduceerd, dat had beter verspreid kunnen zijn, of omdat de schrijfstijl me niet lag (meer/minder beschrijving). Probeer ook om jouw smaak te onderscheiden van de kwaliteit van het boek. Als een boek je niet bevalt omdat het genre je niet ligt, wees daar dan ook eerlijk en objectief over. Persoonlijk hou ik niet van romantiek, dus YA-boeken zijn een gokje. Het romantiek-element spreekt me vaak niet aan, maar de rest van het boek kan nog steeds goed zijn, dus laat dit niet je sterrenbeoordeling beïnvloeden.

Algemene tips

  1. Wees toegeeflijk / niet vernietigend in je beoordeling – een auteur heeft tijd en moeite gestopt in een boek en er zijn ook lezers die wel van het boek kunnen genieten.
  2. Maak een gebalanceerd lijstje van “tips en tops”.
  3. Spoil niet! Recensies zijn bedoeld om potentiële lezers te helpen bij een besluit, dan willen ze niet de clue van het verhaal al weten.
  4. Als je een recensie-exemplaar hebt ontvangen, hou je aan de afspraken.
  5. Deel je recensie overal: op hebban, goodreads, jouw facebook, instagram, twitter, blog en niet te vergeten: met de auteur van het boek.
  6. Hou het onderwerp bij het boek, wijd niet te veel uit over je eventuele connectie met die auteur.
  7. Zet het boek op “gelezen” bij hebban en goodreads, dit helpt de zichtbaarheid van het boek.
  8. Hou het overzichtelijk: begin met een samenvatting, dan jouw mening en op het laatst een conclusie. Gebruik vooral quotes uit het boek die je goed/mooi vond en witregels om rust in de tekst aan te brengen.

Schrijf jij recensies voor boeken die je hebt gelezen? Waarom wel/niet? Deel in een reactie de laatste recensie die jij hebt geschreven.

Jij bent de nieuwe J.K. Rowling!

Het wordt nogal makkelijk geroepen door mensen die een jonge en/of beginnende schrijver graag willen steunen en oprecht enthousiast zijn over jouw boek, maar er helaas weinig van afweten. Het is makkelijk om je gevleid te voelen en te denken dat je het echt gaat maken, maar de werkelijkheid in Nederland is anders. Hoewel goed bedoeld, zijn dit soort uitspraken een gevaar voor jouw succes als schrijver. Waarom? Omdat je al snel de volgende houding krijgt: “ik ben al goed, dus ik hoef niet (veel meer) te verbeteren”. Geheimpje: als je verder wil komen, moet je altijd blijven verbeteren, al heb je nog zo veel talent.

Ik geloof heilig in het hebben van de juiste “mindset” om jouw doelen en dromen waar te maken. Al jouw acties worden beïnvloed door wat jij denkt en gelooft over jouzelf, jouw boeken, de markt, lezers, verkoopaantallen etc. Als jij in de vroege stadia van jouw schrijverschap denkt dat, omdat jij zo goed kan schrijven, zonder al te veel moeite een bekende en goedverkochte schrijver kan worden, loop je vanzelf tegen de realiteit aan. Dat zijn harde lessen die ik je liever bespaar.

Daarom zet ik hier een paar lessen op een rij die ik gaandeweg heb geleerd over het schrijven (van fantasy) in Nederland als jonge auteur en hoe je m.i. daar het beste op kan reageren:

  1. Je wordt niet serieus genomen/onderschat. Negeer het en ploeter verder: bewijs jezelf in stilte door te blijven leren en door te gaan met schrijven.
  2. Mensen proberen je te beïnvloeden. Deze is misschien wel het ergste, omdat mensen inspelen op jouw onzekerheid en/of onervarenheid. Ze proberen je te overtuigen dat je niet goed genoeg bent, te jong bent, zij jou meer bekendheid kunnen geven, en vragen daarom geld van je of juist verhalen zonder ervoor te betalen. Val hier niet voor.
  3. Een traditionele uitgeverij en zelf uitgeven hebben allebei grote nadelen. Tenzij je echt bij een grote uitgeverij binnenkomt (en die kans is klein), doet een uitgeverij weinig extra aan marketing. Ja, ze kunnen taken overnemen die je als selfpubber anders zelf moet doen, misschien betalen ze de kosten voor je boek (ook niet altijd vanzelfsprekend), maar ze steken pas echt geld en moeite in je als je één van de succesvollere auteurs binnen hun uitgeverij bent. Bij selfpubben moet je veel geld investeren en hard ploeteren om je boek aan de man te krijgen en word je ook vaak niet serieus genomen.
  4. Nederlands is een klein taalgebied en er zijn veel schrijvers. Ik hou niet van concurrentie denken, maar ondanks dat lezers toch blijven lezen, hebben mensen maar zo veel geld om uit te geven aan boeken en boeken zijn duur. Probeer in te spelen op de eboekenmarkt en tegen mogelijke lezers vriendelijk te blijven als ze besluiten jouw boek (nog) niet te kopen.
  5. Veel mensen lezen Engels en zweren Nederlandse boeken af. Nederlandse boeken zouden niet goed genoeg zijn, de taal te beperkt. Probeer deze groep niet te snel over te halen, maar bied ze vooral aan eens een boek in het Nederlands te lezen, want kloppen hun overtuigingen wel? Zijn ze op de hoogte van wat het aanbod is? Kan je een andere taal beter beheersen dan je moedertaal?
  6. Social media presence is een ding. Het is zéér raadzaam om actief te zijn op social media. Wees je wel bewust van waar je doelgroep zich bevindt (Facebook, Twitter, fora, Instagram, misschien wel de dark web?) en maak daar prioriteiten in. Het is goed om een band op te bouwen met jouw fans en zo maak je jezelf ook zichtbaar.
  7. Mensen lezen recensies. Vraag aan iedereen (waar mogelijk) die jouw boek gelezen heeft een recensie op jouw site, Hebban of Goodreads achter te laten. Hoe meer goede recensies (of sterren) je hebt, hoe eerder het balletje gaat rollen.
  8. Een goed boek is beter dan meerdere slechte boeken. Hiervoor heb je tenminste nodig: een professionele cover, redactie en boekopmaak. Zorg er verder voor dat het in alle boekhandels ligt (CB-aansluiting) en een ISBN + barcode is ook sterk aan te raden.
  9. Een boek produceren kost geld. Er moet betaald worden voor de kosten van punt 8, je bent reiskosten kwijt aan het promoten van je boek en je maakt kosten voor de locatie waar jij je boek mag promoten/verkopen/signeren. Maar, als jij alle ingrediënten voor een goed boek hebt, dan zijn dit geen kosten, maar is het een investering. Dat betaalt zich terug in lovende recensies, mond-tot-mondreclame en een hoger verkoopaantal.

Ben jij al begonnen met het schrijven van een boek? Of heb je al gepubliceerd werk? Tegen welk van deze lessen ben jij al aangelopen? Van welk punt denk jij: hier kan ik nog in verbeteren? Heb jij een andere manier van omgaan met deze situaties? Heb jij andere ervaringen die de moeite van het delen waard zijn? Reageer op deze blog en laat het me weten.

Ben jij een jonge of beginnende schrijver en kan je wel sturing en begeleiding gebruiken? Neem dan contact met me op via